LOKIZKO MENDILERROA: SARTZALETA, SARTZALETAKO ERPINA ETA LOKIZ EDO SAN COSME GANUZATIK. IBILBIDE ZIRKULARRA.

 

CASTELLANO

Ibilbidea Ganuza herri txikian hasten da (600 m), Metautengo udaletxearen kontzejuan, Lizarraldean, Nafarroan. Lokiz mendilerroko hegoaldean dago.

Hango kaleen artean hasi ginen oinez, iparralderantz. Herritik irten ginen Zologorri sakana (IM) igoz. Jarraitu genion aurrerago bihurtzen den pista bati Ganuza mendateraino. Igoera leun hasten da, baina amaieran pikatu egiten da. Harrizko horma batzuek euskarria ematen diote azken zatiari. Sakana, ezkerretara eta eskuinetara, mendilerrotik amiltzen diren horma erraldoien artean sartuta geratzen da.

Mendilerroaren gailurrera iritsitakoan, ezpelaz beteta dagoen eremu batean sartu ginen. Izan ere, bidezidorra ipar-ekialderantz irekitzen da bojeetan pista bat aurkitu arte. Handik jarraitu genuen 300 m inguru, eta eskuinera egin genuen, amildegietarantz doan beste bidezidor bat hartzeko (H). Lainoak gure oinetan zabaltzen den Allin haran erraldoiaz gozatzea eragotzi zigun: Ganuza, Arteaga, Ollobarren, Ollogoien, Metauten, Aramendia, Muneta. Galdeano

Amildegien lerroari jarraituz, ipar-ekialderantz abiatu ginen. Sartzaleta (1067 m) edo “Sartzaleta inferior”ko tontorratik igaro, eta, gutxi gorabehera, kilometro bat egin genuen aurrera eta gero, trackak ezkerrera bidali gintuen (IM), erlaitzetik aldenduz, Sartzaleta erpinera iristeko (1109 m). Ez genuen bidezidorrik aurkitu, beraz, landarediaren artean ahal bezala aurrera egin genuen.

* Uste dut ez ginela Sartzaletaraino iritsi. Oso hurbil zutoin bat aurkitu genuen, metalezko postontzi batekin, eta tontorra zela pentsatu genuen. Gero argazkietan ikusi dut gailurrak tripode bat duela, ez postontzia duen zutoin bat. Lainoak engainatu gintuen.

Norabidea galdu gabe (IM), beste pista bat aurkitu arte jarraitu genuen. Orduan ipar-ekialderantz abiatu ginen Aramendiako portura jaitsi arte (1060 m). Handik, ondo markatutako bidezidor batetik aurrera egin genuen, Muneta mendateraino (1090 m). Komeni da trackari erreparatzea, une batzuetan landaretzak estaltzen baitu bidexka, batez ere Aramendiako portutik ateratzen denean. Behin Munetako mendatean, ezkerretara Lokiz (1120 m) eta San Cosme eta San Damian ermita-babeslekua dituen muino bat dago.

Muneta mendatera itzuli eta hegoalderantz jaisten den pistan behera abiatu ginen. Bidegurutze batzuk aurkitu genuen. Bigarrenean, eskuineko adarra hartu behar da, metro batzuk igotzen dituena, Ganuzara jaisten den pistarekin bat egiteko. Aurrerago, beste bidegurutze batzuk daude, nahasgarri gerta dakizkigukeenak. Beti bezala, tracka eskuan dugula bide zuzena aurki dezakegu. Galduz gero, ez dago arazorik; pistak Aramendian edo Munetan amaitzen dira, Ganuzatik gertu dauden herrietan.

DATOS

DISTANTZIA: 17,3 KM

DESNIBEL POSITIBOA:660 M

GPSRAKO TRACK

IBILBIDEAREN ARGAZKIAK

CASTRO GRANDE COVIDESETIK, COMPLACERA TULELATIK. ITZULIA POLVERO LEPOTIK ETA OVILLATIK.

 

CASTELLANO

Autoa Covidesen (380 m) utziko dugu, Mena Haranean, Burgosen. Herriko errepidean aurrera egingo dugu, hego-ekialderantz, Ciliezarantz (540 m). Belardiak, baserriak eta La Peñako mendietako harresi handia ikusiko ditugu, eta , han, Fraidearen edo Urkatuaren tontorra bereiziko ditugu. Herrixka horretara iritsi aurretik, errepeidea landa-bide bihurtzen da, lokaztutako gune askorekin, oso deserosoak, baina urtarrilean gaude, euritsu, eta lokatza mendiarekin doa.

Bidea haritz-basoan sartzen da, baina laster gezi gorri batek ezkerretara hartu beharreko desbideratze bat adierazten digu. Ibilbidea, orain, La Complacera tuneletik jaisten den gurdibidearen hondarretatik igarotzen da, Mena eta Losa haranak lotuz. Altuera azkar irabazten du, bidexka sigi-saga egiten duen bitartean, Complacerako tunelara iristeko (940 m). Tunelak beste isurialdera joateko aukera ematen du, Losako bailara begira dagoen hegoaldeko aldera. XIX. Mendearen amaieran hondeatuta izan zen, eta irakurri dudanez, bertatik zebiltzan egur-ikatzez betetako gurdiak.

Bidean, mendebaldera begira, La Peñako mendien iparraldea eta gailurrik garrantzitsuenak ikus daitezke: Alto de la Portilla, Alto de la Complacera, Tres Dedos, Peñalba, San Mames, Hornilla, Peña Mayor eta Portillejos.

Tuenelaren beste aldean, Losa bailara irekitzen da. Rellosotik igotzen den pista bat tunelaren ondotik pasatzen da eta ekialderantz Castro Grande (1092 m) gailurreraino iristen da. Tontor itsusia da, antenez eta errepikagailuez betea, baina ikuspegi ikusgarriak ditu: ekialdean, Bizkaiko mendiak (Eretza, Ganekogorta, Anboto, Gorbea) ; iparraldean, Ordunteko mendiak (Kolitza, Terreros, Burgúeno, La Maza del Pando, Ilso de Estacas, Balgerri, Zalama); eta gailurraren oinaldean, Fraideren mendi zorabiagarria, oso bereizgarria den goragune zilindrikoa. Jakina, iparraldean Mena bailara berdea zabaltzen da.

Tuneleraino itzuli eta mendebalderantz jarraituko dugu, harresiaren profila zeharkatzen duen bide zidor batetik. Ia Castejongo gailurrera iritsiko gara, baina iritsi gabe, hegoaldeko isurialdetik aurrera egingo dugu, Losako haranera begira. “Alto de la Portilla” eta “Alto de la Complacera” bereizten dituen lepora hurbildu ahala, landaratze igota duen gune bat agertzen da, amaiera trepada txiki bat dago, zailtasunik gabea. 

Behin mendi-lepoan gaudela, Portilla roja edo “del Polvero” esaten zaio, mendebaldeko muturrerantz jo, eta metalezko hesi batez pasabide bat aurkituko dugu. Handik igaro, eta hormari itsatsitako bidezidor batean jarriko gara, iparraldeko aldetik jaisten hasten dena, Mena haranerantz. Hasieran, bidea leunki jaisten da (IM), ia altitudea galdu gabe, baina bat-batean inklinazioa hartzen du (I). Lokatzarekin irrist egiteko arrisku handia dago. 

Basoan sartu eta azkenean ibarreko belardietara iritsiko gara. Hemen trackari erreparatu behar zaio, bi puntutan belardietan sartu behar baitugu. Lehengoa metalezko hesi baten atzean, baina bigarrena alanbre-hesiaren azpitik igaro beharko dugu. Handik metro gutxira, Ovillara eta Covides ondoko errepidera iristen den pista bat aurkituko dugu.

DATUAK

DISTANTZIA: 16,8 KM

DESNIBEL PSITIBOA: 850 M

GPSRAKO TRACK

IBILBIDEAREN ARGAZKIAK

TONTORRETIK PANORAMIKAREN BIDEO

ILSO DE ESTACAS ETA MAZA DEL PANDO BERNALESETIK

 

CASTELLANO

Autoa BI 4626 errepidearen alde batean utzi genuen, Bernalesera (Karrantza bailara, Bizkaia) iritsi baino metro batzuk lehenago. Bernalesen bertan ere aparka daiteke, baina txangoa egin genuen egunean jende asko zegoen eta ez zegoen lekurik.

Herritik hirurehun bat metrora, aipatutako errepidetik joanda (H), ezkerretara dagoen desbideratze bat agertzen da (440 m). Kartel adierazle batek hasiera batean ekialderantz doan pista bat seinalatzen du, baina berehala hainbat sigi-saga egiten ditu, gutxi gorabehera hego-ekialdeko orientazioa mantenduz. Pista larre-eremu batean sartzen da, eta eroritako txabola baten parean eskuinera (H) egiten du, nahiko aldapatsuak diren mendi-mazela belartsuei aurre egiteko.

 Zelai horien goiko aldean, bidexkak hego-ekialdeko norabidea berreskuratzen du, eta Ilso de las Estacas tontorrean amaitzen den kordalarekin lotzen da.

 Mendilerroa kate-muino batzuekin apainduta dago, eta gailurra azkena eta garaiena da. Ilso de Las Estacas (1040 m). 

Lokatza azken zatian sartu zitzaigun, baina nire lagunak dioen bezala "Horixe du mendiak.Ondorio guztiekin maite da ".

Gailurretik egindako bistak nabarmenak dira: iparraldean, Armañon, Jorrios, Peña Ranero, Pico San Vicente; mendebaldean, Zalamara ailegatzen den mendilerroa, Peña Lusa eta Las Motaseraino; ekialdean, Eretza, Ganekogorta, Anboto, Gorbea eta hegoaldean, Los Montes de La Peña eta Ordunteko urtegia.

Gure bideari jarraitu genion, Ilso de Estacas eta La Maza de Pando banatzen duen lepora jaitsiz (E). Mendi-lepoan bertan dagoen etxolan ogitartekoa hartu eta, luze gabe, La Maza de Pando gailurreraino jarraitu genuen, ekialderantz.

Bide beretik itzuli ginen.

DATUAK

DISTANTZIA: 13KM

DESNIBEL POSITIBOA: 800 M

GPSRAKO TRACK

IBILBIDEAREN ARGAZKIAK

MESOLA (ESTIVA MENDILERROA) LIZARA ATERPETIK

 CASTELLANO

Ibilbide xumea, baina bista ikusgarriekin. Guztira 5,30 ordu inguru behar genituen joan-etorriko ibilbidean. Lizarako aterpean hasi genuen bidea, Bozoko leporantz. Handik, Estiva mendilerroaren kordalari jarraitu genion, eskuinetara, hainbat tontor kateatuz: Punta del collado del Bozo, Punta Nazapal, Petrito eta Mesola.

Lizarra aterpean ibilaldia hasi genue (1520 m). Lehenengo zatiak GR 11 jarraitzen du, Bozoko leporantz.Iparralderantz doan pista hartu genuen, baina laster ekialderantz aldatutzen da, eta Lizarako lautadan sartu ginen, izen bereko trikuharria ikusteko.Martxaren ezkerrean, Berneda tontorraren hegoaldeko isurialdeko horma izugarriak altxatzen dira.

Ibilbideak, pixkanaka, altuera hartzen du eta “De la Cueva” txabola-babeslekura iristen da (1580 m). Aurrerago, bidexka Articuso errekara hurbiltzen da, ur-jauzi bitxi batzuen ondotik igaroz. Ekialderantz jarraitu genuen, arrasto gorri eta zuriei jarraituz, eta igo ahala elur gogorraren presentzia handitu zen.Bozo (2000 m) mendi-lepotik gertu jarri ginen, baina iritsi baino pixka bat lehenago eskuinera jo genuen zuzenean Estiva mendilerroaren kordalean sartzeko.

Mendilerroa hegoalderantz jarraitu genuen, tontor hauei dagozkien muinoak kateatuz: ”Punta del Collado del Bozo” (2087 m), “Punta Napazal” (2110 m), Petrito (2119 m) eta Mesola (2169 m).

Kordalaren erdian kranpoiak jantzi genituen elur gogorra zegoelako, batez ere Mesolako igoeran, nahiz eta, benetan, ez zen inolako zailtasunik.

Mendilerrotik ikusten diren ikuspegiak ikusgarriak dira: mendebalderantz, “Alto de Foraton”, Foraton lepoa, Bisaurin eta Fetas; iparralderantz, Bernera tontorra, Olibon tontorra, “Punta alta de Napazal” eta ekialderantz, “La Llena del Bozo”, “La Llena de la Garganta”, Axpe, Lecherines, Mallos de Lecherines, Collarada. Elurrak panoramika hauen ikusgarritasuna areagotzen du, post honetako argazkietan ikustea espero dudan bezala.

Bide beretik itzuli ginen. Aldaera txiki batekin. “Punta del collado del Bozo”-ra itzuli baino pixka bat lehenago, Bozoko lepora iritsi gabe, Lizarara jaisten diren mendi-mazeletatik jaitsi ginen, beherago igotzeko bidea aurkitzeko.

DATOS

DISTANTZIA: 11,5 KM

DESNIBEL POSITIBOA: 850 M

GPSRAKO TRACK

IBILBIDEAREN ARGAZKIAK

BISAURIN LIZARA ATERPETIK

 

CASTELLANO

Lizarako aterpean hasiko dugu ibilbidea (1520 m). Ipar-mendebaldera begiratuz gero, gure helburua ikusiko dugu, Bisaurin.

GR11ari jarraituko diogu, arrasto gorriak eta zuriak, Foratongo leporaino. Pista batek zati honen hasiera zeharkatzen du, lehenik iparralderantz eta gero ipar-mendebalderantz, baina laster bidexka bihurtzen da. Orain mendebalderantz doa, Fetas gaineko magalen behealdea zeharkatzen duen bitartean. Z handi batek lepora nahiko eroso iristeko aukera ematen du (2016 m). (Abenduan egin genuenez, elur gogorra aurkitu genuen lepora iritsi baino dezente lehenago, eta kranpoiak jantzita igo ginen).

Mendi-lepotik iparralderantz, Bisauringo palak altxatzen dira; hegoalderantz, Alto de Foratongo mendilerroa zabaltzen da; mendebalderantz, tontor zorrotz bat nabarmentzen da, Agerri; eta ekialderantz, zerumugan, tontor lerro bat nabarmentzen da: Bernera, La Llena del Bozo, Lecherines, Collarada, Mesola.

Iparralderantz jarraituko dugu, Bisaurinerako igoerari aurre egiteko. 600 metro baino gehiagoko desnibela dago lepotik, baina horrek ez dakar zailtasunik. Elurra aurkituz gero, tarte batzuek pixka bat inpresionatu dezakete jaistean inklinazioagatik. Igo ginenean elurra zegoen, baina oso egoera onean, ez oso biguna, ez gogorra. Bisaurin 2667 m.

Gailurretik, ekialdera begiratuz gero, erdiko pirinio osoa mirets daiteke, elurtua are ikusgarriagoa baita, eta ipar-mendebaldera begiratuz gero, Castillo de Acher nahastezina da.

Bide beretik itzuli ginen.

DATOS

DISTANTZIA. 10,13 KM

DESNIBEL POSITIBOA: 1156 M

GPSRAKO TRACK

IBILBIDEAREN ARGAZKIAK