MONTE PERDIDO ORDESAKO BELARDIATIK, GORIZ ETA LA ESCUPIDERA PASATUZ. UDABERRIAN (2026) ELURRAREKIN (HIRU EGUN)

 

CASTELLANO

Ordesako belarditik Monte Perdidora bide arruntetik igotzea, Ibón Helado eta La Escupidera pasatuz, ez da ideia originala. Agian, Pirinioetako hirumilako batera igotzeko gehien erabiltzen den ibilbidea da. Niri dagokidanez, azken aldi hau kontatuz, lau aldiz igo dut.

Laugarren igoera honetarako nire interesa gailurrera elur-egoeran iristea zen, baina ez erabat neguan. Esan nahi dut, udaberrian, batez ere elur askoko negu oso baten ondoren, mendiko goialdeetan oraindik ere elurrar asko dagoela. Hala ere, neguaren gogortasuna, hotza eta izotza ez dira hain gogorrak izaten, baina beti ager daitezke.

Nire lagunak eta biok ez ginen oker ibili. 2.600 metroko mailatik aurrera elurra aurkitu genuen, zertxobait eraldatuta zegoen arren. Escupidera ospetsuak, hainbat istripu hilgarriren eszenatokiak, elur ugari gordetzen zuen, baina aurrera egiteko egoera onean zegoen. Arrasto ireki eta oso ongi marraztuarekin, beti behar den zuhurtziaz gainera, gailurrera iristsi ginen, ezustekorik gabe.

Hiru egun behar izan genituen ibilbidea osatzeko: lehenengoa, Ordesako belarditik Gorizko aterperaino igo ginen; bigarrena, gailurrera iritsi eta Gorizen eman genuen gaua berriro; eta hirugarrena, Ordesako belardira itzuli ginen.

Argia eta ura izan ziren txangoaren protagonista nagusiak. Udaberrian, izotza urtzean, Arazas ibaiak ur ugari eramaten du, ur-jauzi eta jauzi ikusgarrietan amilduz. Blogean partekatzen ditudan argazki eta bideoek horren berri ematea espero dut, ikusi nahi dituztenek goza dezaten. Bestalde, arratsaldeko argiak eta goizekoak, Ordesako haranaren gainean, erretinan eta, denboraren poderioz, oroimenean grabatzen diren estanpak oparitzen dituzte, nostalgia osatzen duen nebulosa hori osatuz, iraganeko momentuen atsekabea.

Lehenengo eguna: Ordesako belarditik (1.320 m) ekialderantz (E) abiatu ginen, ondo seinaleztatutako bidetik, “Cola de Caballo” ur-jauzierantz eta “Gradas de Soaso”-rantz. Arazas ibaiarekiko paraleloan aurrera egin genuen, pinu eta pagoen basoa zeharkatuz eta begiratoki ezberdinetara hurbilduz, ibaiaren jaitsierak eragiten dituen ur-jauziak ikusteko. Bi ordu barru, “Gradas de Soaso”-ra iritsi ginen (1.700 m) eta, handik ordubetera, Soasoko zirkuan sartu ginen. Han, Zaldi Buztanaren ur-jauzi ospetsuaren argazkia atera genuen (1.800 m).

Ur-jauziaren eskuinetik (E) jarraitu genuen Soasoko iltzeak eta kateak gainditzeko. Igarobide horri esker, zirkuaren goiko aldean kokatu ginen (1.920 m), eta Gorizko aterpera (2.190 m) doan bidezidorra (I) hartu genuen.

Bigarren eguna: Monte Perdidora igo ginen. Gorizko aterpetik (2.200 m) ipar-ekialderantz abiatu ginen, hasierako harresia gainditu eta 2.350 metroko kotan kokatzeko. Hemen, lurrak inklinazioa galtzen du, eta ondo zehaztutako zidor batek iparralderantz zuzendu gintuen. Mugarri handi batera iritsi ginen (2.500 m), bidebanatze bat adierazten duena: aurrez aurre, bide arruntak jarraitzen du, eta, eskuinean, “Pico de las Escaleras”ren ibilbidea hasten da.

Aurrerago, “Ciudad de Piedra” sartu ginen, bloke handiko labirinto batera, non elurra hasten zen (2.650 m). Kranpoiak jantzi eta “Ibon Helado”-raino jarraitu genuen. Katearen pasabidea elurrez estalita zegoen, baina zeharkatu genuenean errimaia txiki bat sortzen hasi zen. Marboreren Zilindroa zen nagusi igoera osoan, tarteka bakarrik ikus genezakeen arren, lainoak eta lainoak bistak ezkutatzen baitzituzten. “Ibon Helado”-ra iristean (2.980 m), ia ez genuen ezer ikusten gure inguruan.

Iboiaren eskuinean (HE) Monte Perdidoko azken pala altxatzen da. Udan eskuineko alboko irtengunetik igotzen da, baina udaberrian, elur ugarirekin, erosoagoa da ibarbidearen hondoan aurrera egitea. Altuera irabazten joan ginen, oso ondo markatutako arrastoari jarraituz, Escupiderako gunerik arriskutsuenera iritsi arte (3.200 m). Metro batzuk gorago, gailurraren aurreko lepora iritsi ginen, Monte Perdidoko sorbalda (3.300 m) izenekora. Eskuinetik jarraituz, martxaren noranzkoaren arabera, Monte Perdidoko gailurra (3.355 m) igo genuen, elur-muino handi batek estalia. Mugarri geodesikoaren plaka baino ez zen irteten.

Ibilbide beretik itzuli ginen, baina eguraldiak hobera egin zuen, eta ingurua argi ikusteko aukera eman zigun. Ordubete lehenago hodeiak eta lainoa zirenak Marboreren Zilindroaren harrizko handitasuna, Ibon Izoztuaren urdina, Zilindroaren Lepoa eta Monte Perdidoren azken palaren bertikaltasun ikaragarria bihurtu ziren. Beherago, “Punta Tobacor-ak” eta Ordesa haranak argazki-aukera bikainak eskaini zizkiguten. Eguna amaitzeko, aterpera hurbildu eta mendebaldera begiratzen genuenean, Tallon, Kasko eta Marboreko Dorrearen tontor elurtuak ikusi ahal izan genituen.

Jardunaldi honetan 9 kilometro inguru egin genituen eta 1.160 metroko desnibel positiboa gainditu genuen. Gailurrera iristeko lau ordu inguru behar izan genituen, eta ibilbide osoa osatzeko 7 ordu eta 30 minutu.

Hirugarren eguna: Gure abentura amaitzeko, belardiko aparkalekura itzultzea besterik ez zitzaigun geratzen. Bide beretik egin genuen, salbuespen batekin: Soasoko kateak jaitsi beharrean, “Camino de Mulas” bidea hartu genuen. Kateetarantz desbideratzen zen bidezidorra ez hartu eta zuzen jarraitu genuen (H), harik eta Soasoko zirkutik jaisten den bidezidor bat aurkitu arte, sigi-saga handi baten zehar.

Goizeko argiak paisaia paregabea oparitu zigun, argazkiak ateratzeko aprobetxatu genuena. Irudietako batek Soasoko zirkua hartzen du, Monte Perdidoko moleak eta Añisclo tontorra zerua ukitzen.

Gainerakoan, ur-jauzi ikusgarri batzuk ikusi ahal izan genituen, igoeran ia ikusi ez genituenak.

Azken zati horretan 14 eta 15 kilometro artean egin genituen, igoeran baino bat gehiago, “Camino de Mulas” zertxobait luzeagoa baita.

DATUAK

DISTANTZIA: 33,81 KM

DESNIBEL POSITIBOA: 2171 M

GPSRAKO TRACK

IBILBIDEAREN ARGAZKIAK

URBIÓN MENDIA LAGUNA NEGRATIK

 

CASTELLANO

Urbion tontorrera igo ginen Laguna Negratik, eta ibilbide zirkular bat egin genuen, Urbion mendilerroko hiru aintzira bereizgarrienetako bat lotzeko: Laguna Negra, Laguna Larga eta Laguna Helada, guztiak ere glaziar jatorrikoak.

Laguna Negrako aparkalekura iritsi ginen (1.600 m), Vinuesatik datorren eskualdeko errepidetik. Errepideak bi kilometro inguru mendebalderantz jarraitzen du aintziraraino. Guk oinez zeharkatu genituen, nahiz eta batzuek hesia altxatu zuten autoz igotzeko. Debekatuta dagoela uste dut.

Pasabideetara iritsi ginen (1.750 m). Aintziraren hegoaldeko ertza zeharkatzen dute, eta ia ur-mailatik begiratzen dute. Glaziarrak zirku itxurako higadura eragin zuen. Granitozko horma erraldoiak uretan islatzen dira, tonu iluna emanez; hortik dator "Laguna Negra" izena.

GR 86-1ari jarraituz (marka gorriak eta zuriak), hego-mendebalderantz egin genuen, eta zirku glaziarraren pareta gainditzen duen bidexka inklinatu batetik igotzen hasi ginen. Ibilbidea erreka baten paraleloan igotzen da. Apirilean, izotza urtzearekin batera, ur-jauzi bat ikus daiteke bidetik oso gertu. Goialdean, begiratoki natural batek (1.820 m) aintziraren panoramika osoa eskaintzen du.

Aurrerago, lautadan, bidebanatze batera iritsi ginen. Eskuineko adarra hartu genuen, baina ezkerrekotik itzuli ginen. Ipar-mendebalderantz, pinu batzuk hazten diren lursail batetik egin genuen aurrera, eta, urte sasoi honetan, urak landak urez betetzen ditu. Los Llanos de la Sierra mendiaren hegoaldeko hegaletan elurzuloak zeuden oraindik, berez ederra zen paisaiari kolorezko zertzeladak emanez.

Bideak ez du aldapa nabarmenik igotzen, Zorraquin lepomendiaren gailurreraino (1998 m) , Zorraquín eta Los Llanos de la Sierra mendien artean. Handik begiz jota geneukan Urbion tontorra. Handik gutxira, Laguna Larga (2.010 m) iritsi ginen. Iparraldeko ertza zeharkatu eta atseden hartzeko eta indarberritzeko aprobetxatu genuen. Aintzira honetan Revinuesa ibaia jaiotzen da.

Aintzira atzean utzi, eta Revinuesa errekaren iturburu den hustubidetik igaro ginen. Mendebalderantz, Urbión eta Los Llanos de la Sierra mendien artean dagoen lepora iristeko arrapalak igo genituen: lepoa edo Portillo Arenoso (2.140 m). Azken maila gainditzea besterik ez zitzaigun geratzen. Granitozko blokez osatutako mole handi bat iparralderantz altxatzen da: Urbion tontorra (2.228 m). Kartel batek, mendi hauen modelaketaren jatorri glaziarra irudikatzen du. Bidezidorra agerikoa da: lehenik gurutze enblematiko baten ondotik igarotzen da, eta, gero, azken blokeetara iristen da. Puntu gorenera iristeko, non beste gurutze bat irteten den, pixka bat trepatu behar da, baina zailtasunik gabe.

Gailurretik begiratuta, distantzia handia dago, baina merezi du inguru hurbila nabarmentzea: mendebaldean, Peñas Claras eta Gamperón tontorrak, Laguna de Urbionekin batera; ipar-ekialdean, Hoyo Oscuro tontorra; ekialdean Revinuesa ibaiaren arana; eta hego-ekialdean, Los Llanos de la Sierra, Laguna Larga eta Zarraquín.

Kartelera itzuli eta, handik, hego-mendebalderantz jaisten den ibarbidetik abiatu ginen, Duero ibaiaren iturburuetara hurbiltzeko. Plaka batek, kartel batek eta begiratoki batek lekua seinalatzen dute.

Gure ibilbide zirkularra jarraitzeko, hego-ekialderantz egin genuen, Los Llanos de la Sierra mendiaren mendebaldeko hegalean gora. Gailurretik igaro gabe, hego-ekialderantz jarraitu genuen pista batekin bat egin genuen. 700 bat metroren ondoren, mugarri batek Laguna Heladara jaisten den bidezidorra hartzeko desbideratzea seinalatu zigun.

Aintziraren iparraldeko ertza zeharkatu eta hego-mendebalderantz jarraitu genuen, GR 86aren arrasto gorri eta zuriekin topo eginez. Orientazioa aldatu gabe, goizean aurkitu genuen bidebanatzeraino jaitsi ginen. Pixka bat aurrerago, zirku glaziarreko horma jaisten hasi ginen Laguna Negrara heltzeko, eta handik autora itzuli ginen.

Ibilbidearen zati batzuetan elurra zegoen, baina ez zen kranpoirik behar izan. Eguneko pasadizoa meteorologikoa izan zen. Euria egiteko arriskua bazegoen ere, eguraldiak iraun zuen Laguna Negrara iritsi ginen arte. Hala ere, aintziratik autoraino erori zitzaigun egun osoan erori ez zen ur guztia.

DATOS

DISTANTZIA: 14 KM

DESNIBEL POSITIBO: 760 M

GPSRAKO TRACK

IBILBIDEAREN ARGAZKIAK

El CAÑON DEL RÍO LOBOS (VALDECEAKO PARKING-ZAZPI BEGIEN ZUBIA)

 CASTELLANO

Cañón del río Lobos parke naturala Gaztela eta Leongo paraje enblematikoa da. Gehienbat Sorian dago, eta Burgosko lurraldean tarte bat ere badago. Arroilaren ibilbide osoa 25 kilometro ingurukoa da (PR-SO-BU-65), nahiz eta malda txikia izan; ia laua da.

Urak eta ibaiak arroila zizelkatu dute, bertan dagoen kareharria higatuz. Ura kareharrian sartu zen, eta barruko ur-korronteak sortu ziren, gero ibaiaren higadurak harrapatu zituenak. Hortik datoz hormek dituzten forma hain bereziak, kolore herdoilduekin eta fatxadan zulatutako barrunbeekin.

SO-920 errepidetik iritsi ginen Ucerora, baina aparkalekura jaitsi aurretik Galianako begiratokian gelditu ginen arroilaren ikuspegi zabala ikusteko.

Gure ibilbideak 11 km inguruko tartea hartu zuen. Uceroko Valdecea aparkalekutik abiatu eta San Leonardo de Yague auzoko Zazpi Begien zubiraino joan ginen. Ibilbideak ez du galera posiblerik. Bidexka, ondo ikusi eta seinalatua, ipar-mendebalderantz doa, ibaiaren ertzei jarraituz. Hainbat aldiz gurutzatzen da, baina harri handi batzuek bidea errazten dute.

Ibilbidea hasi eta kilometro batera, San Bartolome baselizara eta Kobazulo Handira edo San Bartolomeko kobazulora iritsi ginen.

XIII. mendeko ermita erromanikoak estilo gotikoko ezaugarri batzuk ditu. Tenpleko ordenarekin lotzen da, baina ez dago argi. Dirudienez, ermita antzinako tenplario zenobio baten zati zen.

Haitzuloa uraren higadurak osatzen du, eta sabaiak belztuta ditu, barruan piztu diren sutegien tindaketaren ondorioz. Egia esan, bi kobazulo dira, Nagusia eta Txikia, eta biek dituzte Brontze Aroko grabatuak, hiru angeluko eta giza formak irudikatzen dituzten motibo eskematikoekin.

Bidea natura ikusteko etengabeko gonbidapena da. Harkaitzaren edertasunaz gain, ertzetan makalak, sahatsak, makalak eta haltzak ikus daitezke, eta uretan nenufarrak eta eneak ugari dira. Pinuak, arteak eta sabinak ere badaude. Fauna askotarikoa da, eta zailagoa da aurkitzea. Ibaian igarabak eta amuarrainak bizi dira. Igelen bati argazkiak atera ahal izan genizkion, eta sugandila pare batekin topo egin genuen ugalketa-lanetan. Arroilako zeruak eta harkaitzek aukera ematen dute hegazti mota ugarik hemen habitata izateko. Sai arre bikote bat ikusi genuen; gure aurrean, hegazkin arrunta eta harkaitz-hegazkina hegaldatu ziren, eta, pixka bat erreparatuz, harkaitz-zozo bakartia eta ihiztaria bereizi genituen.

Azkenean, Zazpi Begien zubiko atsedenlekura iritsi ginen, auto bat utzi genuen lekura.

DATUAK

DISTANTZIA.11 KM

DESNIBEL POSITIBOA: 50 M

GPSRAKO TRACK

IBILBIDEAREN ARGAZKIAK

PORRACOLINA ASONETIK (2026KO MARTXOA)

 CASTELLANO

Ibilbide hori bera duela hiru urte egin nuen. Ez du zentzurik berriro deskribatzeak. Hemen aurreko posterako lotura errazten dut. Hala ere, komenigarria iruditu zait argazki-albuma eguneratzea. Track berri bat ere eskegi dut, Sotomboko txaboletan trazatu desberdina egin genuelako, eta itzultzean, joaneko bideari jarraitu genion, eta duela hiru urte, berriz, Alto de Pipioneseko lepotik itzuli ginen.

DATUAK

DISTANTZIA: 13,5 KM

DESNIBEL POSITIBOA: 1230 M

GPSRAKO TRACK

IBILBIDEAREN ARGAZKIAK

ANBOTO URKIOLAKO SANTUTEGITIK, ZABALANDITIK (2026KO MARTXOA)

 CASTELLANO

Anboto Zabalandik igotzea erabaki genuen igoera normala saihesteko, pagadiaren lapiaz, Pagazelai gainetik. Kareharrizko pasabide bat dago, oso higatua erabileragatik, eta labainkorra izaten da. Baina gailurrean, mendizale batzuek lehor zegoela esan ziguten, eta handik itzuli ginen.

Zabalandiko lepotik begiratuta, igoerak itxura ikaragarria badu ere, eta 450 metroko desnibela badu ere, ez du zailtasunik, ahaleginarena eta orientazioarena baino. Erraza da hartxingadien bidexkekin huts egitea, eta horrek denbora galtzea eta egin beharreko ahalegina handitzea eragiten du.

Autoa Urkiolako San Antonio santutegian (720 m) utzi genuen. Ibilbideari ekiteko, zementuzko pista hartu genuen, ekialderantz doana, eta malda nabarmen batetik igotzen dena. Inklinazioa leuntzen denean, pistak (lehenengo hego-ekialderantz eta gero ekialderantz) Urkiolagirreko mazelak zeharkatzen ditu Asuntze lepora iritsi arte (880 m), Pol Pol iturritik gertu.

Lepoan pista batzuk gurutzatzen dira. Hego-ekialderantz igotzen dena hartu genuen, Asuntze babeslekutik igaro eta Pagazelaira heltzen da (997 m). Hemendik zuzenean gailurrera iritsi daiteke ezkerretara irteten den bidezidor batetik, pagadian sartu eta lapiaz igotzen da. Baina gure asmoa Zabalandiko lepora iristea zen. Hego-ekialderantz jarraitu genuen, Ipizte eta Anboto bereizten dituen Zabalandiko leporaino (880 m) jaisteko.

Mendi-lepotik, Anbotoren hegoaldeko aurpegi ikusgarria ikusi genuen, bidezidorrei, hartxingadietako bide-trazei eta arrasto gorri eta zuri oso lauso batzuei jarraituz. Esfortzua handia denez, dosifikatzea eta ura edatea gomendatzen da. Kareharriak, eguzkiarekin, hezetasuna xurgatzen du eta lehortasun sentsazioa handitzen du. Aizkora daraman postontziak gailurrean gaudela adierazten digu. Anboto (1331 m).

Ikuspegiak oso zabalak dira: mendebaldean, Alluitzetik Anbotora doan mendilerroa irekitzen da; Untxillaitz, Mugarra, Leungane, Errialtabaso, Lekanda eta Gorbeia ere ikusten dira; ekialdean, Aratz, Aizkorri, San Donato/Beriain, Txindoki eta Nafarroako Pirinioak; hegoaldean, Ipizte, Orisol, Oketa eta Otxandioko harana; eta iparraldean, Durango, Abadino, Apatamonasterio, Elorrio eta Arrazolako harana.

Bide arruntetik itzuli ginen. Mendebaldera begira jaitsi ginen, Alluitz-Anboto mendilerroa aurrez aurre genuela. Berehala, orientazioa hego-mendebaldera aldatzen da, eta lapiaz eta pagadi aldera jaisten da. Ez du zailtasunik. Ia hasieran harri batzuk oso higatuta zeuden, baina lehorrak zeuden eta ez zuten inolako arazorik izan. Horrela, Pagazelaira iritsi ginen eta, hemendik, joaneko bidea errepikatu genuen.

DATUAK

DISTAMTZIA: 13, 5 KM

DESNIBEL POSITIBOA: 850 M-

GPSRAKO TRACK

IBILBIDEAREN ARGAZKIAK