El CAÑON DEL RÍO LOBOS (VALDECEAKO PARKING-ZAZPI BEGIEN ZUBIA)

 CASTELLANO

Cañón del río Lobos parke naturala Gaztela eta Leongo paraje enblematikoa da. Gehienbat Sorian dago, eta Burgosko lurraldean tarte bat ere badago. Arroilaren ibilbide osoa 25 kilometro ingurukoa da (PR-SO-BU-65), nahiz eta malda txikia izan; ia laua da.

Urak eta ibaiak arroila zizelkatu dute, bertan dagoen kareharria higatuz. Ura kareharrian sartu zen, eta barruko ur-korronteak sortu ziren, gero ibaiaren higadurak harrapatu zituenak. Hortik datoz hormek dituzten forma hain bereziak, kolore herdoilduekin eta fatxadan zulatutako barrunbeekin.

SO-920 errepidetik iritsi ginen Ucerora, baina aparkalekura jaitsi aurretik Galianako begiratokian gelditu ginen arroilaren ikuspegi zabala ikusteko.

Gure ibilbideak 11 km inguruko tartea hartu zuen. Uceroko Valdecea aparkalekutik abiatu eta San Leonardo de Yague auzoko Zazpi Begien zubiraino joan ginen. Ibilbideak ez du galera posiblerik. Bidexka, ondo ikusi eta seinalatua, ipar-mendebalderantz doa, ibaiaren ertzei jarraituz. Hainbat aldiz gurutzatzen da, baina harri handi batzuek bidea errazten dute.

Ibilbidea hasi eta kilometro batera, San Bartolome baselizara eta Kobazulo Handira edo San Bartolomeko kobazulora iritsi ginen.

XIII. mendeko ermita erromanikoak estilo gotikoko ezaugarri batzuk ditu. Tenpleko ordenarekin lotzen da, baina ez dago argi. Dirudienez, ermita antzinako tenplario zenobio baten zati zen.

Haitzuloa uraren higadurak osatzen du, eta sabaiak belztuta ditu, barruan piztu diren sutegien tindaketaren ondorioz. Egia esan, bi kobazulo dira, Nagusia eta Txikia, eta biek dituzte Brontze Aroko grabatuak, hiru angeluko eta giza formak irudikatzen dituzten motibo eskematikoekin.

Bidea natura ikusteko etengabeko gonbidapena da. Harkaitzaren edertasunaz gain, ertzetan makalak, sahatsak, makalak eta haltzak ikus daitezke, eta uretan nenufarrak eta eneak ugari dira. Pinuak, arteak eta sabinak ere badaude. Fauna askotarikoa da, eta zailagoa da aurkitzea. Ibaian igarabak eta amuarrainak bizi dira. Igelen bati argazkiak atera ahal izan genizkion, eta sugandila pare batekin topo egin genuen ugalketa-lanetan. Arroilako zeruak eta harkaitzek aukera ematen dute hegazti mota ugarik hemen habitata izateko. Sai arre bikote bat ikusi genuen; gure aurrean, hegazkin arrunta eta harkaitz-hegazkina hegaldatu ziren, eta, pixka bat erreparatuz, harkaitz-zozo bakartia eta ihiztaria bereizi genituen.

Azkenean, Zazpi Begien zubiko atsedenlekura iritsi ginen, auto bat utzi genuen lekura.

DATUAK

DISTANTZIA.11 KM

DESNIBEL POSITIBOA: 50 M

GPSRAKO TRACK

IBILBIDEAREN ARGAZKIAK

PORRACOLINA ASONETIK (2026KO MARTXOA)

 CASTELLANO

Ibilbide hori bera duela hiru urte egin nuen. Ez du zentzurik berriro deskribatzeak. Hemen aurreko posterako lotura errazten dut. Hala ere, komenigarria iruditu zait argazki-albuma eguneratzea. Track berri bat ere eskegi dut, Sotomboko txaboletan trazatu desberdina egin genuelako, eta itzultzean, joaneko bideari jarraitu genion, eta duela hiru urte, berriz, Alto de Pipioneseko lepotik itzuli ginen.

DATUAK

DISTANTZIA: 13,5 KM

DESNIBEL POSITIBOA: 1230 M

GPSRAKO TRACK

IBILBIDEAREN ARGAZKIAK

ANBOTO URKIOLAKO SANTUTEGITIK, ZABALANDITIK (2026KO MARTXOA)

 CASTELLANO

Anboto Zabalandik igotzea erabaki genuen igoera normala saihesteko, pagadiaren lapiaz, Pagazelai gainetik. Kareharrizko pasabide bat dago, oso higatua erabileragatik, eta labainkorra izaten da. Baina gailurrean, mendizale batzuek lehor zegoela esan ziguten, eta handik itzuli ginen.

Zabalandiko lepotik begiratuta, igoerak itxura ikaragarria badu ere, eta 450 metroko desnibela badu ere, ez du zailtasunik, ahaleginarena eta orientazioarena baino. Erraza da hartxingadien bidexkekin huts egitea, eta horrek denbora galtzea eta egin beharreko ahalegina handitzea eragiten du.

Autoa Urkiolako San Antonio santutegian (720 m) utzi genuen. Ibilbideari ekiteko, zementuzko pista hartu genuen, ekialderantz doana, eta malda nabarmen batetik igotzen dena. Inklinazioa leuntzen denean, pistak (lehenengo hego-ekialderantz eta gero ekialderantz) Urkiolagirreko mazelak zeharkatzen ditu Asuntze lepora iritsi arte (880 m), Pol Pol iturritik gertu.

Lepoan pista batzuk gurutzatzen dira. Hego-ekialderantz igotzen dena hartu genuen, Asuntze babeslekutik igaro eta Pagazelaira heltzen da (997 m). Hemendik zuzenean gailurrera iritsi daiteke ezkerretara irteten den bidezidor batetik, pagadian sartu eta lapiaz igotzen da. Baina gure asmoa Zabalandiko lepora iristea zen. Hego-ekialderantz jarraitu genuen, Ipizte eta Anboto bereizten dituen Zabalandiko leporaino (880 m) jaisteko.

Mendi-lepotik, Anbotoren hegoaldeko aurpegi ikusgarria ikusi genuen, bidezidorrei, hartxingadietako bide-trazei eta arrasto gorri eta zuri oso lauso batzuei jarraituz. Esfortzua handia denez, dosifikatzea eta ura edatea gomendatzen da. Kareharriak, eguzkiarekin, hezetasuna xurgatzen du eta lehortasun sentsazioa handitzen du. Aizkora daraman postontziak gailurrean gaudela adierazten digu. Anboto (1331 m).

Ikuspegiak oso zabalak dira: mendebaldean, Alluitzetik Anbotora doan mendilerroa irekitzen da; Untxillaitz, Mugarra, Leungane, Errialtabaso, Lekanda eta Gorbeia ere ikusten dira; ekialdean, Aratz, Aizkorri, San Donato/Beriain, Txindoki eta Nafarroako Pirinioak; hegoaldean, Ipizte, Orisol, Oketa eta Otxandioko harana; eta iparraldean, Durango, Abadino, Apatamonasterio, Elorrio eta Arrazolako harana.

Bide arruntetik itzuli ginen. Mendebaldera begira jaitsi ginen, Alluitz-Anboto mendilerroa aurrez aurre genuela. Berehala, orientazioa hego-mendebaldera aldatzen da, eta lapiaz eta pagadi aldera jaisten da. Ez du zailtasunik. Ia hasieran harri batzuk oso higatuta zeuden, baina lehorrak zeuden eta ez zuten inolako arazorik izan. Horrela, Pagazelaira iritsi ginen eta, hemendik, joaneko bidea errepikatu genuen.

DATUAK

DISTAMTZIA: 13, 5 KM

DESNIBEL POSITIBOA: 850 M-

GPSRAKO TRACK

IBILBIDEAREN ARGAZKIAK

MUELA DE DULLA ETA PEÑA RAYITO PEDROSA DE VALDEPORRES-TIK (2026KO MARTXOA)

 

 

CASTELLANO

Puerta de Quintanillatik Dullako Muelaren gailurreraino eramango gaituen goizeko ibilbidea. Harana ekialdetik ixten duten paredoiak igotzen ditu. Lehenengo harresiak dehesari bidea ematen dio, eta, jarraian, gailurrean amaitzen den bigarren harresia igotzen da. La Maza, Valdeporrresko merindadea eta Dullako arroilak ikusten dira primeran.

Autoa edadetuen egoitzaren atzeko aparkalekuan utzi (680 m) eta BU-526 errepide nagusira abiatuko gara. Errepidearen beste aldean, zutoin adierazle batek ekialdeko norabidea markatzen du, Alto de la Cruzera igotzeko, PR-BU 54. Laster trenbidera iritsiko gara, eta hemen erreparatu behar dugu, ibilbideak bira itxi bat ematen baitu hegoalderantz hartzeko.

Pinuen eta haritzen arteko bidezidorretik jarraituko dugu. Hormara hurbiltzean, Fuente friaren ondotik igaroko gara, eta pixka bat gorago, Alto de la Cruzera iritsiko gara (820 m). Ibilbidea egin genuenean ez genuen gurutzea bisitatu, nahiz eta seinale batek norabidea markatzen du. Denbora izanez gero, komeni da hara hurbiltzea, bertatik ikuspegi ederrak baitaude haranaren gainean.

Ekialderantz jarraituko dugu, bidezidorretik irten gabe. Bat-batean, bidea hego-ekialderantz igotzen hasten da, eta La Puerta de Quintanillara  (1060 m) iristen da. Muino horrek bigarren harresiaren goiko aldera ematen du, eta Quintanilla de Valdebodres aldera jaisten den pista batekin lotzen du. Mendi-lepotik ezkerrerantz joko dugu, iparralderantz, amildegiaren ertza zeharkatzeko, bi tontor kateatuz, lehenik Peña Rayito (1120 m) eta gero La Muela de Dulla (1140 m). Lehen aipatutako paisaiez gain, iparralderantz, Dullako amildegiaren beste aldean, El Paño tontorra ikusten da, Villamartin de Sotoscuevaren gainean. 

Bide beretik itzuliko gara dehesara jaitsi arte, baina orduan soroan barrena ipar-mendebalderantz egin genuen Villamartinetik Puentedeyra doan pista aurkitu arte. Iparralderantz jarraituko dugu, zutoin adierazle bat aurkitu arte, ezkerreko desbideratze baten ondoan (I), GR1 marka gorri eta zuriekin. GR Villamartinetik dator eta Pedrosa de Valdeporresera jaisten da. Bidezidorrari eta arrasto gorri eta zuriei jarraituko diegu, horma dehesatik BU-526 errepidera eta herrira jaisteko aukera ematen duen pasabide batera iristeko. 

DATUAK

DISTANTZIA: 12 KM

DESNIBEL POSITIBOA: 509 M

GPSRAKO TRACK

IBILBIDEAREN ARGAZKIAK

GARBEA ETA PELAIOAK BALMASEDATIK. LA PORQUERIZA ATSEDENLEKUTIK ITZULTZEA

 

CASTELLANO

Ibilbidea San Severino elizaren ondoan hasten da (160 m). Iparralderantz doa, Santo Domingo kaletik aldapa malkartsu batera.Handik metro gutxira, ezkerreko eskailera batzuk hartuko ditugu, etxe arteko malda nabarmen batetik igotzen direnak. Horrela, 280 metroko kotara iristen da, orduan aldapa leundu egiten da.

Zaila da deskribapen zehatz batekin jarraitzea. Ibilbideak aurrera egiten du pinuak eta eukaliptoak landatzeko eta mozteko egindako pistetatik. Etengabe gurutzatzen diren bide-sarea da, nahiz eta konstantea iparralderantz doan. Erreboltak ohikoak dira, eta, beraz, orientazioa ez galtzea eta tracka erabiltzea gomendatzen dut, pistan huts ez egiteko.

Goiko kordalera iristen da eta, ezkerrean (HE), Garbearen gailurrean (720 m) dauden antenak ikusten dira.

Hego-mendebalderantz jarraituko dugu, eta Pelayos gailurrera iritsiko gara (686 m). Beherago, bidebanatze batean, ezkerreko adarra hartu behar da, eta aurrerago, seinaleztatutako Garbea tumulura iritsiko gara. Norabidea galdu gabe, La Porqueriza atsedenlekuraino jaitsiko gara.

Hemen hego-ekialderanzko norabidea aldatzen dugu eta igoeran gertatzen den gauza bera gertatzen da: mozketa eta birladaketarako pista asko gurutzatu egiten dira, eta baten bat landaretzak nahiko itxita dago. Beraz, onena tracka erabiltzea da, Balmaseda eta Pandozales auzoa lotzen dituen errepidera jaisteko.

Jaitsiera-ibilbidean, inguruko mendien ikuspegi oso nabarmenak ikus daitezke: iparraldean eta ipar-ekialdean, Ganekogorta, Eretza, Jorrios, Armañon; hegoaldean La Peña mendilerroa; mendebaldean, Kolitza, Terreros, Burgúeno eta Zalamara iristen den mendilerroa, eta mendebalderantz ere bai, baina zerumugan, Castro Valnera, Peña Lusa eta Las Motas daude.

DATUAK

DISTANTZIA: 15,70 KM

DESNIBEL POSITIBOA: 579 M

GPSRAKO TRACK

IBILBIDEAREN ARGAZKIAK

CASTRO VALNERA BERNACHOTIK. NEGUAN. OTSAILA 2026

 

CASTELLANO

Beste ibilbide bat Burgos iparraldeko merindadeetan. Ez dakit zenbat aldiz igo naiz Castro Valnerara, baina urte batzuk neramatzan neguan igo gabe. Beraz, duela bi aste aukera izan nuen eta hona hemen esperientziaren laburpena.

Las Machorrasetik Lunadako mendatera igotzen den BU-572 errepidean, ezkerretara desbideratze bat dago, "Castro Valnera" dioen adierazle batekin. El Bernachorantz (M) doa pista bat, zementuzkoa lehenik eta lurrezkoa gero. El Bernacho etxola pasiegoen multzo bat da, Castro Valneraren ekialdeko aurpegiaren oinetan.

Autoarekin kilometro bat aurrera egin ahal izan genuen, pistan barrena, baina elurteek eta izotza azkar urtzeak arrastaka eraman eta apurtu dute pistako zati bat. Beraz, autoa utzi behar izan genuen Bernachoraino iritsi aurretik. Hala ere, Blogean zintzilikatu dudan tracka Bernachon bertan hasten da.

Ibilbidea marka berde, hori eta zuriak dituen zutoin baten ondoan abiatzen da, (1100 m). Elurrik gabe bidezidorra ikusiko zen, baina igo genuenean manto zuriak gainazal osoa estaltzen zuen. Pagadian (H) sartu ginen, elurretako arrastoei jarraituz. Lehen unetik kranpoiak jantzi genituen elurra gogorra zelako.

Baso-eremua gainditu ondoren, hego-mendebalderantz jo genuen, La Canal bidea hartzeko, Cubada Granderen eta Castro Valneraren artean. Lepora iritsi baino lehen, lekurik makur eta ilunenetan, elurra gogorrago zegoen eta kontuz ibili behar izan genuen. Horrela, La Canal lepora iritsi ginen (1440 m), lehen aipatutako mendiak eta Capia bereizten dituena.

Castro Valneraren hormara hurbildu ginen, eskuinetara, ikusten diren bidezidor trazuei jarraitzeko (M). Nonbait elurrak bidea estaltzen zuen, eta kontuz igaro beharreko makurdura batzuk sortzen zituen. Hormaren goiko aldera doan korridorera iritsi ginen. Korridore hau ipar-ekialderantz (1500 m) mailaka igotzen den kalezulo bitxia da.

Eskien eta kranpoien arrastoek iparralderantz eraman gintuzten, arrapalen bidez, hasieran nahiko inklinatuta, baina gero leundu egin ziren. Aurrean genituen goialdeko bi muino bereizgarriak: El Alto de los Dojos ezkerrean eta Castro Valnera eskuinaldean. Castroren gailurrera iritsi ginen, muinoaren erdialdetik.

Eguna garbi zegoen eta paisaiaz gozatu ahal izan genuen: ekialdean Las Motas base militarreko bolarekin, Peña Lusa y Los Porrones, La Imunia, Picon Blanco; hego-ekialdean Los montes de La Peña, la sierra Salvada, Gorbea; mendebaldean Picos de Europa eta Alto Campoo, elurragatik horizontean argi eta garbi bereiziak.

Gailurretik ekialdera dagoen eremu mailakatutik jaitsi ginen. Gero, gutxi gorabehera, igotzeko bide beretik jarraitu genuen, eskiatzaile talde baten oinatzei jarraituz. Bidea ez da berdin-berdina izan, baina oso antzekoa.

DATUAK

DISTANTZIA: 7,3 KM

DESNIBEL POSITIBOA: 620 M

GPSRAKO TRACK

IBILBIDEAREN ARGAZKIAK