PORRACOLINA LUNADATIK

 CASTELLANO

Altos de Ason Parke Naturaleko hainbat gailur lotzen dituen joan-etorriko ibilbidea, ekialdeko mendi kantabroan. Lunadako mendatetik abiatzen da eta honako mendi hauetara igotzen da: "Veinte", "Pizarras", "Carrio", "Senderón", "Rechos", "Alto de la Mina" eta "Porracolina".

Rio Miera  haran pasiegoren eta Soba haranaren artean dagoen eremuak paisaia belartsua du, kareharrizko azaleratze oso tipikoekin, eta ikuspegi bikainak eskaintzen ditu, bereziki egun oskarbietan, Porracolinaren gailurretik Santander badia eta Kantauri itsasoa ikus baitaitezke.

Lunadako mendatetik (1320 m) ipar-mendebalderantz jo genuen, ondo trazatutako bidezidor batetik, Las Motas mendiaren magalak zeharkatuz. Bustalveinteko lepora iritsi ginen (1432 m), eta pixka bat aurrerago Veinteko gailurrera (1507 m).

Iparralderantz jarraitu genuen, bizkar belartsu luzetik, "Colladía" (1364 m) mendilerroraino, "Veinte" eta "Pizarras" bereizten dituena. Irtengune txiki bat jaitsi eta Arbelera igoko gara (1478 m). Postontzi batek gailurra seinalatzen du.

Ibilbidea iparralderantz jaisten da, baina laster ipar-ekialderantz aldatzen da. Ez dago bidezidor argirik, aziendak lursailean markatu duen  trazak dira, baina arazorik gabe egin daiteke aurrera. Gailurra baino lehenagoko itsasontzi-branka formako irtenguneetara iristean, branka harkaiztsu beretik igo genituen, bidezidorretik irten gabe. Higadurak kareharria zizelkatu du, arrakala bitxiak sortuz.

Lunadako mendatetik egindako tarte osoan, inguruetako mendiak dira panoramiken protagonistak: hego-mendebaldean, La Miel eta Castro Valnera mendiak; hegoaldean, Las Motas eta Peña Lusa; ekialdean, Porra de Mortillano  eta El Valle sakonunea; iparraldean, Porracolina; eta ipar-ekialdean, La Vaga mendilerroa: Veinte, Pizarras, Carrio eta Porra de la Colina.

Carrio gailurretik (1435 m) iparralderantz ia 150 metroko desnibela jaitsi genuen, belarrez makurtutako mendi-mazela batetik, Senderon mendiaren aurreko lepora (1276 m) iritsi arte. Hemendik kordaletik Senderon (1337 m), Cubios (1359 m) eta, aurrerago, Alto de la Mina lotzen dituen gailurrera konektatu genituen. Alto de la Mina (1300 m) Sotomboko txabolen gainean dagoen lepoa da.

Aurrean geneukan Porracolina, bere gorentasun guztiarekin. Gailurrera doan bidezidorrari jarraituz, postontzira iritsi ginen denbora gutxian, baina azken aldaparen esfortzuarekin. Pena egun lainotsu batean gora egin izana. Ezin izan genuen Kantabriako kostaldeko paisaia ikusi.

Ekialdeko isurialdetik itzuli ginen, Alto de Pipiones-era jaisten dena. Gero, hegoalderantz, Alto de la Minarantz abiatu ginen. Itzuleraren gainerakoa eta joanekoa bat etorri ziren, non eta ez genituen berriro tontorrak zapaldu.

Cubios-eko gailurra ezkerretara utzi genuen, martxaren arabera, Senderonera igo ginen berriro, eta Carrio gailurra ere ezkerretara utzi genuen, aldapa malkartsua laburtuz. Pizarras-eko tontorra itzulerako gure ibilbidearen eskuinaldean geratu zen, baina Colladían joaneko bidea berreskuratu genuen. Aurrerago, Veinte-ko gailurra eskuinetara utzi eta Bustalveinteko lepora iritsi ginen. Handik gutxira, Lunadako mendatean geunden.

DATUAK

DISTANTZIA: 19km

DESNIBEL POSITIBOA: 975 m

GPSRAKO TRACKA

MARTXAREN ARGAZKIAK

CURAVACAS NAGUSITIK CURRUQUILLARA, VIDRIEROSETIK

CASTELLANO

Ibilbide ikusgarria. Callejo Grandetik Curavacaserako igoera, mendebaldeko Curavacaseko biratik igarotzea, La Curruquillako tontorrerako sarbidea eta Alto Carrión gaineko ikuspegiak mendizalearentzat ibilbide desiragarria bihurtzen dute. Baina badu eragozpen bat nabarmentzeko. Azken zatia oso deserosoa da erretamak direla eta. Horiek asko zailtzen dute aurrera egitea, blog honetako informazioa erabiliko duenari azken tarterako beste aukera batzuk bilatzeko gomendatzeraino. Testuaren ondoren ematen ditudan esteketan, Wikiloc-en egiten dudan trackaz gain, ibilgarriagoa dirudien beste bat sartzen dut.

Vidrierosetik Curavacasera, Callejo Grandetik

Vidrierosetik (1325 m) ipar-mendebalderantz irten ginen, Valdenievas bidetik. Metro gutxi batzuetan (500 m), desbideratze batera iritsi ginen. Orduan, eskuinera egin genuen, iparralderantz, gutxi gorabehera, Cabriles errekaren paraleloan jarraitzeko.

Hasieran, poliki igotzen da. Baina bideak, pixkanaka-pixkanaka, gero eta inklinazio handiagoa du, hartxingadian sartzen den bitartean. Aurrera egitea deseroso bihurtzen da, harrietan oinak ez direlako behar bezala bermatzen eta maldak inklinazio irabazten duelako.

2100eko kotan, harritxingadia hormara heltzen den lekuan, geldialdi bat egin genuen indarrak berritzeko. Eskuinean Hospitaleko lepoa irekitzen da, baina gure ibilbidea Callejo Grandetik doa, ezkerretara. Azken 400 metroko desnibela da makurrena; hala ere, harritxingadia baino erosoagoa egin zitzaigun.

Eskuineko hormara itsatsita igotzen den bidexkatik ez irteten saiatu ginen, baina hainbat aukera daude. Azken trepadara iritsi ginen, erraz, pasabide estu batera (2460 m), airetsu samar, ia gailurrean. Behin gaindituta, mendebalderantz igotzen den bidezidorrari jarraitu genion lehenik, eta gero hegoalderantz jo genuen, Curavacas nagusiko postontzira iristeko (2523 m).

Gailurretik, iparraldera begira, Carrion ibaiaren harana irekitzen da eta  Pozo Curavacas  oinetan dago. Mendebalderantz, hegoaldetik iparralderantz, Espiguetetik Peña Prietaraino doan mendilerroa hedatzen da: Pico Murcia, Frontino, Cuartas, Pico Lomas, Agujas de Cardaño, Tres provincias, Infierno eta Peña Prieta.

Curavacas Nagusitik Curruquillara

Nabarmendu beharreko xehetasun bat; Curavacasek hiru tontor ditu: Gailur Nagusia, Erdiko Tontorra eta Mendebaldeko Tontorra.

Ibilbideak mendebalderantz jarraitzen du eta Curavacasen iparraldeko aurpegia jaisten du, zig zag bat marraztuz, Gailur Nagusia eta Erdikoaren tontorra banatzen dituen leporaino (2464 m). Erdiko Tontorraren  iparraldeko aurpegirantz jo genuen, bidezidor argi batetik, Erdialdeko Tontorra eta Mendebaldeko Tontorra banatzen dituen lepo batera iritsi arte (2447 m).

Bideak metro batzuk egiten ditu behera, eta mendebaldeko Curavacaseko hegoaldeko hormara hurbiltzen da. Horma honetan, mendebalderantz zeharkatzen duen bira edo erlaitz bat aurkitu behar da. Unerik delikatuena da. Erlaitzez okertzen bagara, egoera arriskutsu batean harrapatuta gera gaitezke. Ibiltzeko moduko erlaitza (M) mugarriz seinaleztatuta dago luzera osoan. Ez da zaila, baina bai hutsaren eraginpean, eta horrek lasaitasunez zeharkatzea eskatzen du. Nolanahi ere, mendian esperientzia izanez gero edo gidari batek lagunduta bagaude bakarrik egin behar da bidea.

Biraren amaieran, zidorra zabaldu egiten da eta Curruquillaren aurreko lepora (2340 m) erraz iristeko aukera ematen du. Curruquilla gailurrera iristeko, hegoaldeko aurpegia zeharkatzen duen bidezidor batetik jarraitu genuen, eta hegoaldeko ertzera iristean, iparralderantz igo ginen, gailurrera (2417 m) heltzeko.

Curruquillatik Vidrierosera.

Jaitsiera hegoaldeko ertz horretatik egin genuen. Lehenengo zatia hartxingadi batetik doa, non mugarri batzuek biderik egokiena adierazten duten. Lur harritsuaren deserosotasuna eta zangoen nekea beste arazorik gabe jaisten da. Baina hortik aurrera hasi ziren gure arazoak.

Destrepatu beharreko irtengune batzuetara iritsi ginen. Ez genuen egin, itxura ez oso noblea zutelako, eta ez genuen ez mugarririk ez bidezidorrik ikusten. Eskuinera joan ginen pasabide bat bilatzeko baina erretamekin topo egin genuen. Aurrera egiteko aukera guztiak ixten zituzten. Atakatik atera ginen ahal bezala, eta ertzak markatzen duen marratik metro batzuk egin genituen, baina egoera penagarrian, ez genuelako biderik ikusi.

Orduan, ezkerrera egitea erabaki genuen, Postil de Soña errekaren haranean behera eta landaredi-soilgune batzuk aprobetxatuz. Horrela, ondo baino okerrago, ia errekara iritsi ginen. Baina lehenago, hegoalderantz jo genuen, goragune batera igotzeko, eta handik Postil de Soñako etxola eta bidexka argiago bat ikusi ahal izan genituen. Nekeak, beroak eta erretamek erreka gaineko zubira iristeko azken ahalegina egitera behartu gintuzten.

Erretamen zati honi buruzko beste deskribapen batzuk irakurri ditut. Guztiek hitz egiten dute zeharkatzeko zailtasunaz eta galtzen den denboraz. Baina guztiek ertzaren trazadurari jarraitzen diote eta Postil de Soña errekarantz desbideratzea saihesten dute txabolara iristen ez diren arte. Ez dakit haien ibilbideak erosoagoak diren, baina tarte honetan nire track ez da gomendagarria. Testuaren ondorengo esteketan, nire trackaz gain, trazadura erosoagoa markatu dezakeen beste bat ("mabuitragor"-ren track) gehitzen dut.

Postil de Soñako etxolan iturri batek errehabilitatu gintuen. Handik, pista bat (H) abiatzen da, Valdenievas haraneko bidearekin bat egiten duena, “Las Campezuelas” etxolatik pasatuz. Hiru kilometro geroago, hego-ekialderantz, Vidrierosen geunden bueltan.

DATUAK

DISTANTZIA: 15,5 KM

DESNIBEL POSITIBOA: 1300 M

GPSRAKO TRACK

"mabuitragor"-ren TRACK

IBILBIDEAREN ARGAZKIAK

CORNEJO-ORICEDO MENDIA- LA HOZ HAITZARTEA- DORMIDAKO BEGIA- TREMA IBAIKO HAITZARTEA- CORNEJOKO KOBA- COVANERIA KOBA-

CASTELLANO

 Ibilbide zirkular honek Oricedo mendia (Cornejo) zeharkatzeko aukera ematen digu, baita leku bereziak bisitatzekoa ere, hala nola, Dormidako Begia (Hornilatorre), Cornejoko haitzuloa, diaklasen arroila eta Covaneriako haitzuloa.

Autoa Cornejon (640 m) utzi genuen, Sotoscuevako Merindadean (Burgos), ibilbidea hasten den lekuan. BU-562 errepidea hartu genuen Villarcayorantz. 200 bat metrora, PRC-BU-40 («Entre desfiladeros») desbideratzea agertzen da, arrasto zuri eta horiz seinaleztatua, errepidearen ezkerraldetik mendian sartzen gintuena. Ekialderantz igotzen den pista batean sartu ginen, baina laster bidegurutze batera iritsi ginen. PRC-BU-40 errepideak ekialderantz jarraitzen du, eta guk, berriz, ipar-ekialderantz igotzen den adarra hartu genuen, Oricedoko begiratokira iritsi arte (952 m), Sotoscueva haranaren gainean.

Ibilbide osoa Oricedo mendiaren hegalak estaltzen dituen artadian zehar egiten da. Zorua oso harritsua bada ere, eroso egiten da aurrera, eta igoera etengabea eta leuna da. Ordu beroetan tarte hori saihestea komeni da, kareharriak giroa asko lehortzen baitu eta itogarri egiten baitu.

Saria begiratokitik Sotoscueva haran zabala eta Somo-Guzmántara mendikatea (aurrez aurre dago, iparralderantz) ikustean lortzen da.

Oricedoko postontzira iristeko (976 m), 200 metro inguru egin behar dira ezkerretara (M), erraz ikusten den bidezidor batetik, landaretza dela eta deserosoa den arren, tarteka oso itxita baitago.

Bide beretik (H) itzuli ginen 850 metroko kotaraino. Puntu horretan, gutxi gorabehera, bidegurutze bat dago, eta hego-ekialderantz jaisten den adarra hartu genuen, PRC-BU-40 bidearekin bat egin arte, La Hoz haitzartetik oso gertu.

Haitzartearen sarreran informazio panel handi bat dago, inguruko geologiari, faunari eta florari buruzkoa. La Hoz errekaren amildegitik jaisten da haitzartea, eta parean, oso modu nabarmenean, Citorca mendia du.

Zorua harriztatuta dago, eta horrek iradokitzen du iraganean komunikazio-bide gisa erabili zela, ferra-bide gisa behintzat. Gure bidean, ordea, Dormidako Begia bisitatu nahi genuen.

Behera egin ahala (I), bi aukera daude:

1) Haitzartetik jaisten hasi eta metro gutxira, gezi gorri bat ageri da horman marraztuta. Bidezidor bat seinalatzen du, hormarara oso itsatsita igotzen dena, barrunbe batzuetaraino iristen dena eta, gorago, Dormidaren Begira iristen dena.

2) Gezi gorria baino beherago, mugarri batek ezkerrerako desbideratzea markatzen du (IM). Bidexka, hasieran argia, desagertu egiten da landaretzaren artean, nahiz eta oraindik ere ikus daitekeen. Indarrez igotzen da tarte labur batean, besteak baino inklinatuagoa, eta hormara iristen da barrunbeen parean.

Formazio hauei buruz informatzen saiatu naiz (hormako zuloak), baina ez dut ezer erabakigarririk aurkitu. Hainbat iturrik jatorri naturala ematen diete, kareharriaren higadura dela eta. Aldi berean, gizakiak ere esku hartu zuen, harpe naturalak herritarren beharretara egokitzeko. La Hoz haitzarteko pasabidea kontrolatzeko edo artzainentzako eta abereentzako babesleku gisa erabili ahal izan zirela iradoki da.

Orientazioa galdu gabe eta bideari jarraituz, Dormidaren Begira iristen da, naturaren benetako apeta. Higadurak, hormaren irtengune batean, erraldoi baten begia dirudien zulo handi bat hustu du. Oricedo mendiko hormen eta La Hoz haitzartearen artean dagoen parajeak pixka batean gelditzeko gonbita egiten du, hari begira egoteko.

Hala ere, azpimarratu nahi dut Dormidako Begira sartzeko tarte hori ez dela erraza. Lurra oso inklinatuta dago, landaretzak bidea ixten du punturen batean eta harri txikiek irrist eragin dezakete.

Bide nagusira zuzenean jaisten den bidezidor (HE) batetik jaitsi ginen, berriro barrunbeetatik igaro gabe. Baina aurreko lerroaldean esandakoa errepikatzen dut: lurraren inklinazioagatik eta harri askearen ugaritasunagatik irrist egiteko arriskua dago.

Hornilabrorrera iritsi ginen. Elizaren ondoan, PRC-BU-40 bidearen jarraibideei jarraitu genien, eta Oricedo mendia inguratzen duen pista batean sartu ginen. Ibilbidearen puntu batean, Ulemas ibaira iristean, pista ezkerretik utzi behar da zelai bat zeharkatzeko eta beste pista batekin bat egiteko. Pista horrek zuhaiztiak zeharkatzen ditu eta Cornejoko BU-562 errepidean amaitzen da, Trema ibaiaren arroilan.

Trema ibaiak kanoiaren hormak higatu ditu errepidearen bi aldeetan, eta haustura bertikalak sortu ditu kareharrian: diaklasak. Lekua Diaklasen Haitzartea bezala ere ezagutzen da.

Eskuineko aldean, martxaren arabera, Cornejo haitzuloa dago. Bisita egiteko (H), ibaiaren ibilgura jaitsi behar da, normalean lehorra, eta beste ertzera, bidea markatzen duten jarraibideei jarraituz. Egurrezko pasabide batek ibilbidea indartzen du eta kareharrizko barrunbeetara sartzea ahalbidetzen du.

Metro batzuk hegoalderantz jarraitu genuen, aldapa makur samar batetik igotzen ginen bitartean. Goiko aldean bidebanatze bat dago, eta seinale bat dago lurrean idatzita, «CUEVA» aldera, mendebalderantz. Zelai bat zeharkatu eta zuhaizti batera iritsi ginen. Han, eskuinetara dagoen bidexka batek Covaneria haitzuloa dagoen dolinatik behera jaitsi gintuen.

Haitzuloaren sarreran aztarna arkeologikoak aurkitu dira. Zenbait indusketen ondorioz, Brontze Aroko eta lehenagoko giza aztarnak aurkitu dira. Badirudi, duela hiru mila urte baino gehiago, haitzuloaren sarreran zegoen barrunbeetako bat lurperatzeko erritu-leku gisa erabili zela.

Bidebanatzera itzuli ginen, eta han mugarri handi batek Cornejora (H) itzultzeko bidea markatu zigun.

P.D. Martxaren albumean agertzen diren argazkiak bi unetan aterata daude, behatzean nabarituko den bezala, ibilbidea bi aldiz egin genuelako.

DATUAK

DISTANTZIA: 14,5 KM

DESNIBEL POSITIBOA: 550 M

GPSRAKO TRACK

IBILBIDEAREN ARGAZKIAK