GARBEA ETA PELAIOAK BALMASEDATIK. LA PORQUERIZA ATSEDENLEKUTIK ITZULTZEA

 

CASTELLANO

Ibilbidea San Severino elizaren ondoan hasten da (160 m). Iparralderantz doa, Santo Domingo kaletik aldapa malkartsu batera.Handik metro gutxira, ezkerreko eskailera batzuk hartuko ditugu, etxe arteko malda nabarmen batetik igotzen direnak. Horrela, 280 metroko kotara iristen da, orduan aldapa leundu egiten da.

Zaila da deskribapen zehatz batekin jarraitzea. Ibilbideak aurrera egiten du pinuak eta eukaliptoak landatzeko eta mozteko egindako pistetatik. Etengabe gurutzatzen diren bide-sarea da, nahiz eta konstantea iparralderantz doan. Erreboltak ohikoak dira, eta, beraz, orientazioa ez galtzea eta tracka erabiltzea gomendatzen dut, pistan huts ez egiteko.

Goiko kordalera iristen da eta, ezkerrean (HE), Garbearen gailurrean (720 m) dauden antenak ikusten dira.

Hego-mendebalderantz jarraituko dugu, eta Pelayos gailurrera iritsiko gara (686 m). Beherago, bidebanatze batean, ezkerreko adarra hartu behar da, eta aurrerago, seinaleztatutako Garbea tumulura iritsiko gara. Norabidea galdu gabe, La Porqueriza atsedenlekuraino jaitsiko gara.

Hemen hego-ekialderanzko norabidea aldatzen dugu eta igoeran gertatzen den gauza bera gertatzen da: mozketa eta birladaketarako pista asko gurutzatu egiten dira, eta baten bat landaretzak nahiko itxita dago. Beraz, onena tracka erabiltzea da, Balmaseda eta Pandozales auzoa lotzen dituen errepidera jaisteko.

Jaitsiera-ibilbidean, inguruko mendien ikuspegi oso nabarmenak ikus daitezke: iparraldean eta ipar-ekialdean, Ganekogorta, Eretza, Jorrios, Armañon; hegoaldean La Peña mendilerroa; mendebaldean, Kolitza, Terreros, Burgúeno eta Zalamara iristen den mendilerroa, eta mendebalderantz ere bai, baina zerumugan, Castro Valnera, Peña Lusa eta Las Motas daude.

DATUAK

DISTANTZIA: 15,70 KM

DESNIBEL POSITIBOA: 579 M

GPSRAKO TRACK

IBILBIDEAREN ARGAZKIAK

CASTRO VALNERA BERNACHOTIK. NEGUAN. OTSAILA 2026

 

CASTELLANO

Beste ibilbide bat Burgos iparraldeko merindadeetan. Ez dakit zenbat aldiz igo naiz Castro Valnerara, baina urte batzuk neramatzan neguan igo gabe. Beraz, duela bi aste aukera izan nuen eta hona hemen esperientziaren laburpena.

Las Machorrasetik Lunadako mendatera igotzen den BU-572 errepidean, ezkerretara desbideratze bat dago, "Castro Valnera" dioen adierazle batekin. El Bernachorantz (M) doa pista bat, zementuzkoa lehenik eta lurrezkoa gero. El Bernacho etxola pasiegoen multzo bat da, Castro Valneraren ekialdeko aurpegiaren oinetan.

Autoarekin kilometro bat aurrera egin ahal izan genuen, pistan barrena, baina elurteek eta izotza azkar urtzeak arrastaka eraman eta apurtu dute pistako zati bat. Beraz, autoa utzi behar izan genuen Bernachoraino iritsi aurretik. Hala ere, Blogean zintzilikatu dudan tracka Bernachon bertan hasten da.

Ibilbidea marka berde, hori eta zuriak dituen zutoin baten ondoan abiatzen da, (1100 m). Elurrik gabe bidezidorra ikusiko zen, baina igo genuenean manto zuriak gainazal osoa estaltzen zuen. Pagadian (H) sartu ginen, elurretako arrastoei jarraituz. Lehen unetik kranpoiak jantzi genituen elurra gogorra zelako.

Baso-eremua gainditu ondoren, hego-mendebalderantz jo genuen, La Canal bidea hartzeko, Cubada Granderen eta Castro Valneraren artean. Lepora iritsi baino lehen, lekurik makur eta ilunenetan, elurra gogorrago zegoen eta kontuz ibili behar izan genuen. Horrela, La Canal lepora iritsi ginen (1440 m), lehen aipatutako mendiak eta Capia bereizten dituena.

Castro Valneraren hormara hurbildu ginen, eskuinetara, ikusten diren bidezidor trazuei jarraitzeko (M). Nonbait elurrak bidea estaltzen zuen, eta kontuz igaro beharreko makurdura batzuk sortzen zituen. Hormaren goiko aldera doan korridorera iritsi ginen. Korridore hau ipar-ekialderantz (1500 m) mailaka igotzen den kalezulo bitxia da.

Eskien eta kranpoien arrastoek iparralderantz eraman gintuzten, arrapalen bidez, hasieran nahiko inklinatuta, baina gero leundu egin ziren. Aurrean genituen goialdeko bi muino bereizgarriak: El Alto de los Dojos ezkerrean eta Castro Valnera eskuinaldean. Castroren gailurrera iritsi ginen, muinoaren erdialdetik.

Eguna garbi zegoen eta paisaiaz gozatu ahal izan genuen: ekialdean Las Motas base militarreko bolarekin, Peña Lusa y Los Porrones, La Imunia, Picon Blanco; hego-ekialdean Los montes de La Peña, la sierra Salvada, Gorbea; mendebaldean Picos de Europa eta Alto Campoo, elurragatik horizontean argi eta garbi bereiziak.

Gailurretik ekialdera dagoen eremu mailakatutik jaitsi ginen. Gero, gutxi gorabehera, igotzeko bide beretik jarraitu genuen, eskiatzaile talde baten oinatzei jarraituz. Bidea ez da berdin-berdina izan, baina oso antzekoa.

DATUAK

DISTANTZIA: 7,3 KM

DESNIBEL POSITIBOA: 620 M

GPSRAKO TRACK

IBILBIDEAREN ARGAZKIAK

ZALAMA SAN PELAYOTIK

 CASTELLANO

San Pelayo Montija Merindadeko herri txiki bat da, Burgosko iparraldean. Pista bat (Las Heras kalea) ipar-ekialdeko muturretik ateratzen da, eta 500 metrora etxalde batera (820 m) ,”La Granja” izenekoa, iristen da. Ibilbidea iparralderantz doa, eta, hasi eta metro gutxira, haritz handi baten parean, hesi bat igaroko dugu. Hesi horrek egurrezko pasabide bat du, Kanadako pasabide gisa, baita BTTko 43. ibilbidea adierazten duen zutoin bat ere.

Ipar-mendebalderantz igotzen den pistari jarraituko diogu Naviciadako larreetara iritsi arte (960 m). Ondoan, udazkenean perretxikoak biltzeko jende asko ibiltzen den pagadi handi bat zabaltzen da. P aparkaleku bat nabarmentzen da bertan. Eskuinean, ipar-ekialderantz doan pista bat igotzen da. Zalaman amaitzen den muinoen kordala ikusten da. Kilometro bateko igoeran, eskuinetara, etxola bat bisitatu ahal izango dugu (1140 m). Orain abandonatuta dago, baina bere garaian babesleku gisa funtzionatu zuen. Villasana de Menako mendien gaineko bista zoragarriak ditu.

Pista iparralderantz igotzen jarraitzen du, Zalama (1340 m) gailurrera eta gailurrera iritsi arte. Tontorrean, Zalamako zohikaztegi babestua dago. Gailur eta kordal osoa elur-geruza leun batez estalita zegoen, ibilbideari neguko ukitua emanez. Behera jaisteko, zohikaztegi babestua (ekialdea eta iparekialdea) mugatzen duen egurrezko hesiari jarraituko diogu, Terreros Negros izeneko eremuan. Horrela, Zalama eta La Mana bereizten dituen lepora iritsiko gara (1120 m). Jaitsi ahala, Ordunteko urtegiaren panoramika bat ikusi ahal izango dugu.

Mendi-lepotik hego-ekialderantz jaitsiko gara, harizti batetik, pista bat aurkitu arte. Puntu honetan kontu pixka bat izan behar da, pista hainbat errebolta egin eta bitan banatzen delako. Ibilbideak Lagarma errekaren gainetik igaro eta hego-mendebalderantz doan adarra jarraitzen du. Jaitsiera txiki batean, ikusgarria den basoa (hariztiak eta pinudiak) igaroko dugu. Laster “La Granja” baserrira eta autora iritsiko gara.

DATUAK

DISTANTZIA: 12 KM.

DESNIBEL POSITIBOA: 550 M.

GPSRAKO TRACK

IBILBIDEAREN ARGAZKIAK

LOKIZKO MENDILERROA: SARTZALETA, SARTZALETAKO ERPINA ETA LOKIZ EDO SAN COSME GANUZATIK. IBILBIDE ZIRKULARRA.

 

CASTELLANO

Ibilbidea Ganuza herri txikian hasten da (600 m), Metautengo udaletxearen kontzejuan, Lizarraldean, Nafarroan. Lokiz mendilerroko hegoaldean dago.

Hango kaleen artean hasi ginen oinez, iparralderantz. Herritik irten ginen Zologorri sakana (IM) igoz. Jarraitu genion aurrerago bihurtzen den pista bati Ganuza mendateraino. Igoera leun hasten da, baina amaieran pikatu egiten da. Harrizko horma batzuek euskarria ematen diote azken zatiari. Sakana, ezkerretara eta eskuinetara, mendilerrotik amiltzen diren horma erraldoien artean sartuta geratzen da.

Mendilerroaren gailurrera iritsitakoan, ezpelaz beteta dagoen eremu batean sartu ginen. Izan ere, bidezidorra ipar-ekialderantz irekitzen da bojeetan pista bat aurkitu arte. Handik jarraitu genuen 300 m inguru, eta eskuinera egin genuen, amildegietarantz doan beste bidezidor bat hartzeko (H). Lainoak gure oinetan zabaltzen den Allin haran erraldoiaz gozatzea eragotzi zigun: Ganuza, Arteaga, Ollobarren, Ollogoien, Metauten, Aramendia, Muneta. Galdeano

Amildegien lerroari jarraituz, ipar-ekialderantz abiatu ginen. Sartzaleta (1067 m) edo “Sartzaleta inferior”ko tontorratik igaro, eta, gutxi gorabehera, kilometro bat egin genuen aurrera eta gero, trackak ezkerrera bidali gintuen (IM), erlaitzetik aldenduz, Sartzaleta erpinera iristeko (1109 m). Ez genuen bidezidorrik aurkitu, beraz, landarediaren artean ahal bezala aurrera egin genuen.

* Uste dut ez ginela Sartzaletaraino iritsi. Oso hurbil zutoin bat aurkitu genuen, metalezko postontzi batekin, eta tontorra zela pentsatu genuen. Gero argazkietan ikusi dut gailurrak tripode bat duela, ez postontzia duen zutoin bat. Lainoak engainatu gintuen.

Norabidea galdu gabe (IM), beste pista bat aurkitu arte jarraitu genuen. Orduan ipar-ekialderantz abiatu ginen Aramendiako portura jaitsi arte (1060 m). Handik, ondo markatutako bidezidor batetik aurrera egin genuen, Muneta mendateraino (1090 m). Komeni da trackari erreparatzea, une batzuetan landaretzak estaltzen baitu bidexka, batez ere Aramendiako portutik ateratzen denean. Behin Munetako mendatean, ezkerretara Lokiz (1120 m) eta San Cosme eta San Damian ermita-babeslekua dituen muino bat dago.

Muneta mendatera itzuli eta hegoalderantz jaisten den pistan behera abiatu ginen. Bidegurutze batzuk aurkitu genuen. Bigarrenean, eskuineko adarra hartu behar da, metro batzuk igotzen dituena, Ganuzara jaisten den pistarekin bat egiteko. Aurrerago, beste bidegurutze batzuk daude, nahasgarri gerta dakizkigukeenak. Beti bezala, tracka eskuan dugula bide zuzena aurki dezakegu. Galduz gero, ez dago arazorik; pistak Aramendian edo Munetan amaitzen dira, Ganuzatik gertu dauden herrietan.

DATOS

DISTANTZIA: 17,3 KM

DESNIBEL POSITIBOA:660 M

GPSRAKO TRACK

IBILBIDEAREN ARGAZKIAK

CASTRO GRANDE COVIDESETIK, COMPLACERA TULELATIK. ITZULIA POLVERO LEPOTIK ETA OVILLATIK.

 

CASTELLANO

Autoa Covidesen (380 m) utziko dugu, Mena Haranean, Burgosen. Herriko errepidean aurrera egingo dugu, hego-ekialderantz, Ciliezarantz (540 m). Belardiak, baserriak eta La Peñako mendietako harresi handia ikusiko ditugu, eta , han, Fraidearen edo Urkatuaren tontorra bereiziko ditugu. Herrixka horretara iritsi aurretik, errepeidea landa-bide bihurtzen da, lokaztutako gune askorekin, oso deserosoak, baina urtarrilean gaude, euritsu, eta lokatza mendiarekin doa.

Bidea haritz-basoan sartzen da, baina laster gezi gorri batek ezkerretara hartu beharreko desbideratze bat adierazten digu. Ibilbidea, orain, La Complacera tuneletik jaisten den gurdibidearen hondarretatik igarotzen da, Mena eta Losa haranak lotuz. Altuera azkar irabazten du, bidexka sigi-saga egiten duen bitartean, Complacerako tunelara iristeko (940 m). Tunelak beste isurialdera joateko aukera ematen du, Losako bailara begira dagoen hegoaldeko aldera. XIX. Mendearen amaieran hondeatuta izan zen, eta irakurri dudanez, bertatik zebiltzan egur-ikatzez betetako gurdiak.

Bidean, mendebaldera begira, La Peñako mendien iparraldea eta gailurrik garrantzitsuenak ikus daitezke: Alto de la Portilla, Alto de la Complacera, Tres Dedos, Peñalba, San Mames, Hornilla, Peña Mayor eta Portillejos.

Tuenelaren beste aldean, Losa bailara irekitzen da. Rellosotik igotzen den pista bat tunelaren ondotik pasatzen da eta ekialderantz Castro Grande (1092 m) gailurreraino iristen da. Tontor itsusia da, antenez eta errepikagailuez betea, baina ikuspegi ikusgarriak ditu: ekialdean, Bizkaiko mendiak (Eretza, Ganekogorta, Anboto, Gorbea) ; iparraldean, Ordunteko mendiak (Kolitza, Terreros, Burgúeno, La Maza del Pando, Ilso de Estacas, Balgerri, Zalama); eta gailurraren oinaldean, Fraideren mendi zorabiagarria, oso bereizgarria den goragune zilindrikoa. Jakina, iparraldean Mena bailara berdea zabaltzen da.

Tuneleraino itzuli eta mendebalderantz jarraituko dugu, harresiaren profila zeharkatzen duen bide zidor batetik. Ia Castejongo gailurrera iritsiko gara, baina iritsi gabe, hegoaldeko isurialdetik aurrera egingo dugu, Losako haranera begira. “Alto de la Portilla” eta “Alto de la Complacera” bereizten dituen lepora hurbildu ahala, landaratze igota duen gune bat agertzen da, amaiera trepada txiki bat dago, zailtasunik gabea. 

Behin mendi-lepoan gaudela, Portilla roja edo “del Polvero” esaten zaio, mendebaldeko muturrerantz jo, eta metalezko hesi batez pasabide bat aurkituko dugu. Handik igaro, eta hormari itsatsitako bidezidor batean jarriko gara, iparraldeko aldetik jaisten hasten dena, Mena haranerantz. Hasieran, bidea leunki jaisten da (IM), ia altitudea galdu gabe, baina bat-batean inklinazioa hartzen du (I). Lokatzarekin irrist egiteko arrisku handia dago. 

Basoan sartu eta azkenean ibarreko belardietara iritsiko gara. Hemen trackari erreparatu behar zaio, bi puntutan belardietan sartu behar baitugu. Lehengoa metalezko hesi baten atzean, baina bigarrena alanbre-hesiaren azpitik igaro beharko dugu. Handik metro gutxira, Ovillara eta Covides ondoko errepidera iristen den pista bat aurkituko dugu.

DATUAK

DISTANTZIA: 16,8 KM

DESNIBEL PSITIBOA: 850 M

GPSRAKO TRACK

IBILBIDEAREN ARGAZKIAK

TONTORRETIK PANORAMIKAREN BIDEO