LEZNA ETA PUMAR TONTORRA CUCAYOTIK.

 

 CASTELLANO

 

Ibilbide xumea da, pistatik igarotzen da, baina 1300 metroko desnibela gainditzen du, eta horrek gogortasuna ematen dio. Cucayo mendiaren zapore guztia duen herrixka txiki bat da. Dobresen ondoan dago eta La Vegako udaletxekoa da. Potesetik San Glorio mendateko errepidetik iristen da. 

 

 

Cucayon (940 m), kalexken artean, zubi* batera jaitsi ginen (Río Frio, 920 m). Zeharkatu ondoren, pista bat hartu genuen (IE), eta laster, 170 metro inguru, bidegurutze batera iritsi ginen. Beste 200 metro igo eta beste bidegurutze batera iristen da. Hemen ere eskuineko adarra hartu genuen eta hegoalderantz Requejada errekaren ibarbidera eraman gintuen. Tarte horretan, atzera begiratuz, Cucayo eta Dobresen ikuspegi zoragarriak ikusi ahal izan genituen.

 

Bidea Mamozan tontorraren hegalak inguratuz aurrera doa. Hego-mendebalderantz hartu eta Sierra Lamoa (1240 m) lepora iristen da. Han, Rio Fríotik igotzen den pista batekin egiten du topo. Pistan barrena jarraitu eta Praizako neguko txaboletara iritsi ginen. Metro gutxiren buruan bidebanatze berri bat agertzen da, eskuinera joan ginen. Ezkerreko adarra Bistrueyra doa.

 

Bideak gora egiten du eta beste bidegurutze bat aurkitu genuen (1440 m) kotan; eskuinetik jarraitu genuen. Orain pistak gora egiten du, sigi-sagaka, baina hegoaldera ematen du. Coto Redondo eta Pico Verdianos mendien azpitik igaro eta Pumar (1840 m) labadara iristen da, Pumar tontorraren oinetara.Tontorraren ezkerretik igo genuen (HM), eta muino batera iristean (2020 m), eskuinera jo genuen (IM), gailurrean sartzeko. Pumar-tontorra (2066 m).

 

Orain, hego-mendebaldeko mendilerroari jarraitu genion, eta, lehenik, Rinconeko lepotik igaro ginen (2035 m), eta, ondoren, Lezna mendiko tontorrera heldu ginen (2209 m). 

 

Bide beretik itzuli ginen Sierra Lamoa leporaino, eta han, Rio Fríotik Cucayora jaisten den pista (IM) hartu genuen. Herrira iritsi aurretik, XV. mendeko Los Molinos de Dobres bisitatu genuen. Río Frío mugitzen dituen bi ur-errota dira. 

 

Ikuspegiek bi mendi multzo handi hartzen dituzte: iparraldean Picos de Europa mendiguneak eta mendebaldean eta hego-mendebaldean Alto Carrion mendiak (Curavacas, Alto del Ves, Peña Prieta). Espero dut argazkiek justizia egitea. Bereziki txundigarriak dira Alto Carrion-go mendien iparraldeko aldeak.

 

 

* Río Frio-ren gainean, Cucayoren parean, bi zubi daude, bata herriaren gainetik eta bestea azpitik. Argi dago, deskribatutakoaren arabera, behetik hasi genuen martxa eta goikotik itzuli ginela. 

 

DATUAK

DISTANTZIA: 19,5 KM

DESNIBEL POSITIBOA: 1320 M

 

GPSRAKO TRACK 

IBILBIDEAREN ARGAZKIAK

 

ALTIPITATX ETA IPERGORTA URIGOITITIK (ITZULIA ITXINATIK)

 

 

CASTELLANO

 

Ibilbide hori zaila dela esan daiteke, egiten den distantziagatik eta igotzen den desnibelagatik. Bereziki, oso gogorra izan zen Sintxita eta Altipitataxen arteko zatia. Urigoititik irten, Itxinaren mendebaldeko hegal osoa zeharkatu eta Altipitatx eta Iperkorta igo genituen. Itxina zeharkatu genuen Neberaberrin, Kargalekun eta Ojo Atxularren barrena. 

 

Urigoiti auzoaren goiko aldean (Orozko) (E) Erazkin aparkalekua dago (500 m). Ipar-ekialderantz joanda, hurbileko ur-biltegira hurbildu ginen, eta bidean aurrera jarraitu genuen, galdu gabe. Laster, bidebanatze batera iritsi ginen, mugarri batekin, eta ezkerreko adarra hartu genuen, hego-ekialderantz doana Aldabide erreka aurkitu arte, ur-jauzi txiki batekin. Hemen, Itxinaren mendebaldeko hegal osoa iparraldetik hegoaldera zeharkatzen duen uraren ubidearen eraikuntzak ikus daitezke. Bidexka ezkerretik igotzen da eta gora egiten du, ubidearen gainetik jarrita. Kontuz! Guk ubidearen gainetik 50 bat metrora dagoen bidexkatik jarraitu eta hegoalderantz egin genuen. Nahiko eroso egin genuen aurrera, harik eta kanalera behartutako jaitsiera bat bilatu behar izan genuen arte. Hala ere, kanala hasieratik bilatu izan bagenu, ibilaldia kanalarekiko bide paralelo batetik joango zatekeen, askoz erosoagoa. 

 

Ubidea Iperkorta errekan amaitzen da (700 m), Sintxitako presan. Orduan hego-ekialderako norabidea hartu genuen. Sastrakaz betetako hegalean bidea irekitzen den bidexka batetik igotzen hasi ginen. Erreka zeharkatu eta pagadi txiki batean sartu ginen (880 m), baina ibilbideak bira egiten du eta errekara itzultzen da berriro gurutzatzeko eta sastrakadian gora jarraitzeko (ipar-ekialdea). (Nire ustez, bira horrek ez du zentzurik, mendi-hegalean gora igo ahal izan zen basora igaro gabe). Aldapatik, medebalderantz begiratuz, Belaustegiko urjauzia primeran ikusten da. Igoera gogortu egiten da, kareharria agertzen da eta aldapa aldapatsua da. Mugarri ugariei jarraitu genien Altipitatxetik gertu dagoen lepora (1084 m) iritsi arte. Eskuinetik (HE) jarraitu ginen, harkaitzen eta pagoen artean gora eginez, gailurrean eta Altipitatx (1171 m) gailurrean sartu arte. 

 

Kareharrizko lur-eremu malkartsuko zati bat jaitsi genuen (HM). Gero, ekialdera egin genuen metro batzuk, Iperkortatik bereizten gaituen mendi-lepoko zelaietara jaisten den bidea (HEH) aurkitzeko. Mendi-lepora iritsitakoan, mendi-hegal belartsu eta izoztutik igo ginen (HEH) gailurreraino. Iperkorta (1234 m). Tontor oso panoramikoa: Altipitatx iparraldean, Anboto ipar-mendebaldean eta Gorbeia eta Aldamin hego-mendebaldean. Txoko polita, ziurrenik, Gorbeiako Parke Naturaleko lekurik xarmangarrienetako bat. 

 

Ipar-ekialderako itzulera hasi ginen, baina Gorosteta osatzen duten kareharrizko muinoetara iritsi aurretik iparralderantz jaitsi ginen Neberaberriren eta Kargalekuren norabidea adierazten duen kartel bat aurkitu arte. Itxinako sarrera da. Ezinezkoa da ibilbidea karstaren labirintotik deskribatzea. Oro har, esango dut mendebalderantz joanda Neberaberri eta Kargalekutik igaro ginela, eta gero, iparralderantz, Ojo Atxularrera iritsi ginela, labirintoaren irteerara. Mugarriei jarraitu genien despistatu gabe eta, batez ere, GPSarekin gidatu ginen.

 

 

Begi Atxularretik jaitsi ondoren, ipar-mendebalderantz jo genuen Urigoitira itzultzeko. Atxen parean, puru formako goraguneak itxinaren iparraldeko muturrean, aldabide izeneko eremuan, eskuinetara dagoen pista batean sartu ginen. Kilometro bat edo gehiagoz jarraitu genuen, eta ezkerretik utzi genuen, pinudia zeharkatu eta Erazkingo aparkalekura iristen den bidezidor bat hartzeko. Kontuz! Oso erraza da desbideratzea eta pistatik jarraitzea. 

 

 

 

DATUAK

DISTANTZIA: 16,5KM

DESNIBEL POISTIBOA:1140 M

 

GPSRAKO TRACK

IBILBIDEAREN ARGAZKIAK

 

AGENTZANA GAINA, VALDELAFUENTE ETA SAN KRISTOBAL RASILLOTIK (SIERRA DE CAMERO NUEVO).

 

 CASTELLANO

Oraingo honetan Munarrikolanda mendi taldearekin egin genuen ibilbidea. Esperientzi atsegina, ez bakarrik ibilbideagatik baita konpainia gatik er.

 

Rasilloko aparkalekutik (1080 m) herriko goiko aldera joan ginen. San Martin plazara iritsi ginen. Bertan, Larrainetako Andre Mariaren eliza eta udaletxea daude. Elizaren aurrean zumar handi bat da nagusi, Errioxako zuhaitz berezitzat hartzen den 400 urtetik gorako zumar zahar bat. 

Ipar-mendebalderantz, pista zabal batetik herritik irteten den bideari jarraitu genion. Laster, ur-biltegi batera iritsi ginen, eta ezkerreko bidezidor bat hartu genuen, lasterbide gisa pinudia zeharkatu eta bidegurutze baten parean berriro pista berreskuratzeko. Ez dago galerarik, eskuineko adarra hartu genuen. Ibilbideak, lehenengo iparmedebalderantz doa, gero mendebalderantz eta berriro iparmendebalderantz. Tarte hori itzalpean egin genuen, hotz eta lurra elur eta izotz apur batekin. Baso bat zeharkatzen da, pinuak batez ere, baina pagoak ere agertzen dira. 

Las Lagunillas de Nieva (1630 m) lepora iritsi ginen, eta bertan soilgune bat irekitzen da. Pistak mendebalderantz hartzen du eta Agenzana gaina eta Cabezo del Butron banatzen dituen lepora heldu ginen. Une horretatik aurrera, panoramikek harritu egin gintuzte: iparraldean San Lorenzo nabarmentzen da; hego-mendebaldean Urbion, Cebollera mendilerroa eta Neila mendilerroa eta hego-ekialdean Moncayo.

Hesiaren beste aldetik igaro eta aldapa nabarmenean gora egin genuen Agenzana gaineraino (1746 m). 

Mendi-lepo bateraino (1652 m) jaitsi ginen, metalezko atea zeharkatu eta norabide berarekin eta kordaletik jarraitu genuen, bi tontorrak, Valdelafuente (1738 m) eta San Cristobal (1760 m), kateatuz. 

Bide beretik itzuli ginen leporaino hesi metalikoarekin. Mendi-lepoaren erdi aldera beste hesi metaliko bat dago eskuinean, hura igaro eta Rasillorantz jaisten den pista luzea hartu genuen ekialdetik. Jaitsieran hainbat gurutze daude, eta, ez galtzeko, Ekialdeko orientazioari eustea da gakoa.

 DATOS

DISTANTZIA: 18 KM 

DESNIBEL POSITIBOA: 900 M

GPSRAKO TRACK

IBILBIDEAREN ARGAZKIAK

 

PEÑA COLORADA, REPICO ETA KRUTZETA ( ARKAMO MENDIKATEA)

 

CASTELLANO

Arkamo mendilerroa Arabako mendebaldean dago. Iparraldeko harresien azpian Arriano eta Luna herrixkak daude, Zuhatzu Kuartangotik gertu. Ibilbideak mendilerroko gailur garrantzitsuenetako batzuk lotzen ditu, Peña Colorada, Repico eta Krutzeta, gainera, La Molina haitzuloa bisitatuko dugu.

Arrianon hasiko dugu martxa (760 m). San Roman elizatik Luna herrixkara doan errepide bat (IE) irteten da. Hortik, (I) errekaren ibilbideari jarraituko diogu. Lautadan, Marinda izeneko mendi bakarti eta piramidala nabarmentzen da. Behin herritik irtenda, bitan pista bitan banatzen da, bietan eskuineko adarra hartuko dugu, martxaren arabera. Gero eta gorago joango gara, landaretzarik gabeko gune batera iritsi arte. Lurra harrizkoa da eta erreka batek bere ibilbidea zizelkatu du. Aurreraxeago zubi bereizgarri bat aurkituko dugu, Zubiberri (820 m).

Jarraitu (IM), harriak belardiari bide ematen dio, eta 200 metro ingurura, ezkerrera egingo dugu (HM) Peña Coloradara eramango gaituen malda gogorrari aurre egiteko. Alde maldatsuenean ez dago bide nabarmenik, beraz, gure kabuz bidea bilatu behar dugu. Tarte gogorra da. Gailurrera irtengo gara, non aldapa asko leuntzen den. Amildegiak paisaian nagusi dira. Gune karstikoa da, deseroso samarra, baina erraza. Peña Coloradako postontzirako bidean harrizko monolito handi bat aurkituko dugu, eta pixka bat aurrerago tontorra. Peña Colorada (1130 m).

Beherantz egingo dugu (HM), jaitsieraren bila, ibarraren hondoko Nabazua putzura. Orain, mendebalderantz aldatu eta Repico eta Risco Malo banatzen dituen lepora igoko gara. Mendi-lepoan gaudela, ezkerrera egin eta, hegoalderantz, Repicoren postontzira iritsiko gara (1188 m).

Bidea hegoalderantz jaisten da, bidezidorrari eta mugarri ugariei jarraituz, harrizko beste monolito handi batekin topo egiten du, eta mendi-lepo txiki batera iristen da; orduan, ezkerrera biratzen du, eta (IE) kanal batetik jaisten da pista bateraino. Urtegi txiki baten ondoan iparraldetik hegoaldera doan, harana zeharkatzen, beste pista bat aurkituko dugu. Pista berrian aurrera egingo dugu (hegoaldetik) 250 metro inguru, zutoin adierazle bat aurkituko dugu eta ezkerrera (E) biratuko dugu lepora igotzeko (1124 m), Kurutzetara iristeko. Mendi-lepotik (H), eskuinera, bidea eta mugarriak jarraituko ditugu Kurutzeta (1173 m) gailurrera iristeko.

Bide beretik itzuliko gara harana zeharkatzen duen pistaraino. Zutoin adierazlea dagoen tokitik metro batzuk hegoaldera joango gara Molinako haitzuloa bisitatzeko.

Itzultzeko, pista hartu behar dugu, iparralderantz, Peña Coloradaren azpiko atakaraino. Orduan Arrianora zuzenean jaisten den pista (E) hartuko dugu.

Mendilerro hau Gorbeia eta Anbototik Mendilerro Kantauriarreko ekialdeko mendiguneetara ikusteko beste talaia bat da.

DATUAK

DISTANTZIA: 16 km

DESNIBEL POSITIBOA: 635 m

GPSRAKO TRACK

IBILBIDEAREN ARGAZKIAK

LA TESLA MENDIKATEA: SAN MAMES, PEÑA CORBA ETA PILAS BAILLO-TIK

 

 

 CASTELLANO

Tesla mendilerroa Valdivielso haranaren eta Nela ibaiaren haranaren artean dago. Talaia pribilegiatua da, mendi zerrenda zabal bat ikusteko aukera ematen duena. Egun oskarbi batean, gure txangoa bezala, ekialdetik mendebaldera begiratuz, Gorbeiatik Espigueteraino ikus daitezke, Villasana de Mena mendietatik, Zalama al Kolitza mendilerrotik, Caballo eta Picon Blanco, Peña Lusa eta Castro Valnera bloketik igaroz, eta, azkenik, Alto Campooko zirkua.

Ibilaldia Baillo ermitaren ondoan hasiko dugu (660 m), Medina de Pomarretik gertu eta mendilerroaren iparraldeko aurpegiaren itzalean dagoen herrixka bat. Errepidean aurrera egin genuen metro batzuk, hego-ekialdera doan pista batean aurkitu arte. Pista horrek aurrera eginten du eroso ereindakoen artean. Goizean, harana estalita zegoen bidelagun izan genuen lainoaz.

Bi kilometrotara Quintanalacuestara iritzi ginen, eta handik mendilerroko hormetara igotzen hasi ginen. Herritik irten eta berrehun metrora pista bitan banatzen da , hegoaldera doan adarra hartu genuen. Pixkanaka, gero eta gorago igo ginen pinudi batean sartuz. Ibilbideak pinudia gainditzen du eta mendi-hegal biluzietatik igotzen da sigi-saga marraztuz San Mames mendiraino (1264 m). Lepora iritsi baino pixka bat lehenago, ezkerretara Urriako gaztelua ikusi genuen, mendilerroaren tontor baten gainean, gure altueraren azpitik.

 

Gailurretik jarraitu genuen (ONO), harkaitzik altuenak kateatuz Peña Corbara iritsi arte (1322m). Norabideari metro batzuk eutsi genion, eta jaitsiera nabarmenari ekin genion (N) mendi-leporantz (1207 m), Peña Corba eta Las Pilas tontorra banatzen dituena. Las Pilas mendi-hegaletan sartu ginen, haren gailurrerako pasabidearen bila, iparraldeko aldean baitago. Pilas (1228 m).

 

Mendi-lepotik jaisten den ibarbide sakona (E) hartzeko jaitsi ginen. Bi bidezidor daude, bat ibarbidearen hondoa zeharkatzen duena eta guk hartzen duguna, ezkerreko isurialdetik jaisten dena. Jaitsiera erosoa da, kanoi bitxi batean amaitzen dena, non okre koloreko hormak ageri diren. Artadi batetik paseatzen jarraitu genuen, pista bihurtutako bideak bidegurutze bateraino eraman gintuen arte, Barruelotik gertu. Eskuinera biratu (E) eta 1 km pasatxoan Baillon ginen berriro.

Aipatu ditugu La Teslak eskaintzen dituen ikuspegiak, baina nabarmendu nahi dut Nela haranaren zabalera, Villarcayo eta Medina de Pomar hiriak nabarmentzen diren lautada zabala.

 

DATUAK

DISTANTZIA: 15, 6 km

DESNIBEL POSITIBOA: 775 M

GPSRAKO TRACK

IBILBIDEAREN ARGAZKIAK

ORIXOL ETA SANTIKURUTZ, OLAETATIK (OTXANDIO).

 

 CASTELLANO

Bi gailur horiek, Ispizterekin batera, Arangio mendilerroa osatzen dute, Anbotoko bloketik Zabalandi lepoak bereizten duena. Mendilerroa Urkiolako parke naturalaren hegoaldean dago, Otxandio eta Aramaio artean.

Aramaioko Olaeta auzoko aparkalekuan utziko dugu autoa (575 m). Aurrean Anboto eta Orixol mendilerroa ditugu. Errepidean zehar (I) 500 bat metro egingo ditugu Katxelena baserriraino. Eskuinera egin, eta mendebaldera doan pista bat hartuko dugu. Bidea pinudi batetik indarrez igotzen hasten da bidegurutze batera iritsi arte. Eskuinera joko dugu. Ibilbide biribila denez, bidegurutze horretara itzuliko gara.

Gero eta gorago jarraituko dugu pagadi eder batetik, eremu karstikora iritsi arte. Bideak aurrera egiten du kareharrizko arroken artean eta, azkenean, gailurrera iristen da. Metro batzuk eskuinera (H) eta Santikurutz tontorra (1111 m) zapalduko dugu. Iparralderantz jarraitu eta Orixolen postontzira iritsiko gara (1120 m). Mendebalderantz metro batzuk jaitsi, bidexka berreskuratu eta iparralderantz joko dugu, Lezeagako lepora jaitsi arte (870 m). Tarte horretan guztietan kontuz ibili behar da, oso hezea egoten baita eta kareharriak irrist egiten baitu. Ez da kareharrizko ohiko goratzea, baizik eta harkaitzak lurrean azaleratzea, ibilbideari pisu irregularra eta irristakorra emanez. Baina nabarmentzekoa da pagadiaren edertasuna. Badira pagadi batean ikusi ditudan txokorik ederrenen artean daudenak, batez ere Lezeagako leporako jaitsieran.

Lepoak Orixol eta Ispizte bereizten ditu, eta hemen Olaetarako itzulera hasten da. Gu, lepoan ibili ginen pixka batean, argazkiak ateratzen eta harkaitzean, Ispizteko fatxadan, dauden babesleku batzuk begiratzen.

Mendi-lepora iristean aurkituko dugun txabolaren ondoan pista bat ateratzen da (mendebaldera lehenik, iparraldera gero eta hego-mendebaldera azkenik), eta lehen zatiaren bidegurutzera eramango gaitu. Hemendik Olaetara (M) igoerako bide beretik itzultzen da.

Arangio mendilerroaren iparraldean, Anbotoko tontorrak eta Ukiolako mendiak nabarmentzen dira; ipar-ekialdean, Udalaitz; eta mendebaldean, Gorbeia, Aldamin eta Lekanda.

DATOS

DISTANTZIA: 11,9 KM

DESNIBEL POSITIBOA: 608 M

GPSRAKO TRACK

IBILBIDEAREN ARGAZKIAK